Thứ Tư, 06 Tháng Chín, 2017

NHỮNG TÊN ĐƯỜNG SÀI-GÒN XƯA… NAY ĐỔI TÊN, RẤT LẠ !!!

NHỮNG TÊN ĐƯỜNG SÀI-GÒN XƯA… NAY ĐỔI TÊN, RẤT LẠ !!! - 1

CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT (?)

Cách đặt tên đường ở Sài Gòn trước 1975 rất hay, rất có dụng ý rất có ý nghĩa . Người đi từ cửa ngõ vào tới trung tâm Sài Gòn, nếu để ý bạn sẽ thấy cả một chiều dài văn minh 4000 năm lịch sử của nước Việt trên từng bước chân.

+ Khởi đầu từ Bến xe Miền Tây ta sẽ có Hồng Bàng, An Dương Vương, Triệu Đà… Bà Triệu… rồi thì có Lý Nam Đế, Triệu Quang Phục… Tiếp đến là Mai Hắc Đế, Phùng Hưng, Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh…Lý Chiêu Hoàng. Nhà Trần thì Trần Nhân Tông, Trần Hưng Đạo và các tướng quây quần Phạm Ngũ Lão, Trần Khánh Dư…
+ Các bến sông gồm có Vạn Kiếp, Hàm Tử… Bến cảng lớn nhất thì đặt tên Bạch Đằng…
+ Cứ thế vào càng gần trung tâm thì càng tiệm cận đến hiện tại như Lê Lợi, Lê Lai, Nguyễn Trãi… rồi tới nhà Nguyễn lại càng gần trung tâm hơn nữa như Nguyễn Hoàng, Minh Mạng, Tự Đức cùng các tướng lãnh như Võ Tánh, Lê Văn Duyệt…
+ Chệch qua phía bắc khu trung tâm (phía Quận 3) ta có triều Tây Sơn và các nhà văn, nhà thơ, học sĩ: Bà Huyện Thanh Quan, Hồ Xuân Hương… cùng với các võ tướng Tây Sơn: Bùi Thị Xuân, Trần Quang Diệu…

NHỮNG TÊN ĐƯỜNG SÀI-GÒN XƯA… NAY ĐỔI TÊN, RẤT LẠ !!! - 2

Phải nói rằng một người đi từ bến xe vào trung tâm nếu thuộc Sử Việt và để ý tên đường thì rất dễ hình dung mình đang ở khu vực nào trong Thành phố.
Hay nhất là sau dòng chảy 4000 năm lịch sử, thì tất cả đều tập trung vào một đại lộ mang tên Thống Nhất, đẹp và rộng với quảng trường bao la dẫn thẳng vào cơ quan quyền lực cao nhất thời đó (trước 1975) DINH ĐỘC LẬP.

Con đường nhỏ hơn một chiều, chạy ngang Toà án và cổng chính Dinh mang tên Công Lý (Công Lý thì không thể nào 2 chiều được!). Hai con đường song song với Đại Lộ Thống Nhất được mang tên của hai danh nhân đã tạo ra chữ viết của Việt Nam là Hàn Thuyên và Alexandre de Rhodes với hàm ý biết ơn sâu sắc…

Tuyệt vời đó cũng là cách giáo dục Lịch Sử cho Quốc Dân chỉ cần am hiểu lịch sử bạn sẽ không bao giờ đi lạc.
P/S: Lịch sử là Kim Chỉ Nam, là La Bàn giúp ta biết rõ mình đang ở đâu, vị trí nào trong xã hội và thời đại này!

Tầm văn hoá và trình độ lịch sử của người đặt tên đường ở Việt Nam

——————————————————————————————————

Tên đường lạ ở Sài Gòn. Nguồn: báo Thanh Niên

Bài này, “Đặt tên đường ở Sài Gòn trước 1975 rất khoa học, có tính giáo dục cao” (1), có lẽ là một cách công nhận cách đặt tên đường của chính quyền miền Nam thời trước 1975 là hợp lí và có ý nghĩa lịch sử. Nếu giả định đó đúng thì bài báo cũng là một cách gián tiếp phê phán cách đặt tên đường tuỳ tiện sau 1975 là phản lịch sử? Riêng tôi thì vấn đề mà báo nêu làm tôi nhớ đến một câu ca rất giàu chất thơ của Trịnh Công Sơn: Những con đường nằm nghe nắng mưa …

NHỮNG TÊN ĐƯỜNG SÀI-GÒN XƯA… NAY ĐỔI TÊN, RẤT LẠ !!! - 3

Tôi nghĩ cách đặt tên đường cũng một phần nào đó nói lên cái tầm văn hoá và trình độ lịch sử của người đặt tên. Nhìn như thế thì chính quyền VNCH trước 1975 quả thật có tầm văn hoá và trình độ lịch sử rất tuyệt. Như phản ảnh qua tác giả vô danh mà nhiều người chỉ trích dẫn là “The X file of W.A.R” (2) và tôi cũng có lần nhận xét (3). Họ đặt tên đường theo quá trình lịch sử từ cổ đại đến hiện đại. Từ ngoại thành đi vào trung tâm thành phố là đi quãng đường mấy ngàn năm lịch sử, qua Hồng Bàng, An Dương Vương, Hùng Vương, rồi Trần Hưng Đạo, Trần Nhân Tông, v.v. Nhà Nguyễn là gần trung tâm nhất vì đó là triều đại cận kề nhất. Cuối cùng là hội tụ lại đường Thống Nhứt, đẹp và rộng, dẫn thẳng vào Dinh Độc Lập, trung tâm quyền lực thời đó. Họ không lấy tên những nhân vật chính trị của chế độ để áp đặt vào những con đường mang tên lịch sử đó. Tôi nghĩ đó cũng là thái độ tôn kính các bậc tiền nhân.

NHỮNG TÊN ĐƯỜNG SÀI-GÒN XƯA… NAY ĐỔI TÊN, RẤT LẠ !!! - 4

Nhưng thời nay thì rất khác, vì cách đặt tên đường xem ra chẳng theo một qui luật nào cả, và các nhân vật xa lạ chiếm hết những con đường chính. Lúc mới sau 1975, tôi rất ngạc nhiên khi người ta lấy tên sự kiện như “Đồng Khởi”, “Cách mạng Tháng Tám”, hay tên đường với ngày (3/2). Tuy nhiên, sau này có dịp ra ngoài này và tìm hiểu trong thế giới cộng sản thì tôi không ngạc nhiên nữa, vì đó cũng là các đặt tên đường ở Liên Xô và mấy nước XHCN cũ. Không biết các bạn thì sao, chứ mỗi lần đi trên con đường Lê Duẩn thênh thang, tôi cứ bị ám ảnh vào cái thời bao cấp và ăn bo bo sau 1975. Nghe tên bác ấy là tôi nghĩ ngay đến cái thời đau khổ. Lại có những tên đường rất kì cục như Đồng Đen (không nhớ ở quận nào nhưng tôi đã đi qua), hay đường nghe tên rất chiến tranh, Tên Lửa (ở gần Bình Chánh)! Do đó, nó cũng chẳng có ý nghĩa lịch sử gì hết!

Sau 1975, chúng ta biết là có những đợt thay đổi tên đường theo sau đổi tên thành phố. Nhìn qua cách đổi tên đường, có thể đoán được rằng mấy người trong chính quyền hiện nay không ưa Triều Nguyễn, vì những ông vua và quan của triều này bị cho biến đi gần hết. Vài ví dụ :

* Gia Long là một ông vua gây ra nhiều tranh cãi, nhưng là người có công mở rộng bờ cõi phía Nam và khai sáng Triều Nguyễn; ông ấy phải “nhường” chỗ cho cậu bé Lý Tự Trọng.

* Minh Mạng là một ông vua nổi tiếng thơ ca, nhưng đành phải nhường cho Ngô Gia Tự (chẳng biết ông này là ai).

* Thiệu Trị cũng là vua Triều Nguyễn, nay bị Trần Hữu Trang làm cho biến mất.

* Tự Đức bị cho lên đường, và thay vào là cái tên lạ hoắc Nguyễn Văn Thủ.

* Đồng Khánh bị Trần Hưng Đạo chiếm, nhưng sự thay đổi này chẳng ai thắc mắc.

* Duy Tân là con đường đẹp đã đi vào thơ ca, nhưng nay thì bị Phạm Ngọc Thạch cho lên đường biến mất luôn.

* Khải Định cũng là một vị vua Triều Nguyễn, nhưng sau 1975 thì ông bị đuổi đi và nhường cho Nguyễn Thị Tần (là ai?)

* Hiền Vương (tức chúa Nguyễn Phúc Tần là một nhân vật quan trọng trong sử và mở mang bờ cõi về phía Nam, bị cô Võ Thị Sáu chiếm và đuổi đi.

* Còn những tướng lãnh và danh nhân đời Nguyễn như Lê Văn Duyệt, Phan Thanh Giản, Nguyễn Văn Thành, Petrus Ký, Trương Minh Giảng, Võ Di Nguy, Võ Tánh, v.v. bị cho lên đường gần hết.

NHỮNG TÊN ĐƯỜNG SÀI-GÒN XƯA… NAY ĐỔI TÊN, RẤT LẠ !!! - 5

Cách sửa tên đường cũng thể hiện bất kính với tiền nhân và ngạo mạn lịch sử. Một chuyên gia về đô thị và nhà sử học là TS Nguyễn Khắc Thuần nói thẳng rằng ông “không đồng ý cách đặt tên đường của TP như lâu nay,” (4) nhưng ông cũng chẳng làm gì được, vì chỉ là một thành viên trong Hội đồng tên đường, nên phải làm theo số đông. Ông Thuần nhận xét rằng “Phải nói rằng trước năm 1975, tuy có một số tên đường chỉ phù hợp với đặc trưng chính trị riêng của chế độ cũ nay cần phải thay thế nhưng còn lại, nhìn chung việc chọn và đặt tên đường khá tốt. Những cụm tên đường phản ánh mối quan hệ lịch sử giữa các nhân vật và sự kiện đã hình thành khá rõ. Sự lộn xộn về tên đường phố chỉ mới xuất hiện sau năm 1975 bởi hồi đó, thành phố đã trao việc không đúng người” (4).

NHỮNG TÊN ĐƯỜNG SÀI-GÒN XƯA… NAY ĐỔI TÊN, RẤT LẠ !!! - 6

Tên đường của một thành phố cũng là những kí ức. Một khi chúng ta đã ở đâu đó và quen với những con đường thì đó cũng là kỉ niệm một thời. Xoá bỏ hay thay đổi tên đường, do đó, là một hình thức xoá bỏ kí ức. Đối với những người lớn lên trước 1975 ở trong Nam thì quả thật việc thay đổi tên đường là một cái sốc. Như tôi nói, có những con đường đi vào thi ca, như “Con đường Duy Tân cây dài bóng mát”, mà viết lại “con đường Phạm Ngọc Thạch cây dài bóng mát” thì nó chẳng có chất thơ chút nào cả! Hay như một nhạc sĩ miền Bắc là Phú Quang cũng luyến tiếc cái tên Catinat (nay là “Đồng Khởi”) khi anh ấy viết bài “Catinat cafe buổi sáng”, chứ nếu viết “Đồng Khởi cafe buổi sáng” thì còn gì chất thơ! Nhà phê bình văn học Hoàng Ngọc Hiến có một nhận xét rất hay là Trịnh Công Sơn là người đã phát hiện cái chất thơ của những con đường Sài Gòn, bởi thế ông từng viết “Những con đường nằm nghe nắng mưa”.

Nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng có sáng tác một ca khúc thật hay về Sài Gòn, mà trong đó có những câu:

Ðêm nhớ về Sài Gòn
Thấy phố phường buồn xưa chưa nguôi
Những con đường thèm đôi chân vui
Ðường chia li vẫn ngóng tin nhau
Tình lẻ loi canh thâu

Bây giờ nếu ông có về thăm lại Sài Gòn thì càng lẻ loi canh thâu, do những tên đường thân quen đã thay tên đổi họ. Có thể nói rằng cách đặt tên đường hiện nay nó chẳng những thiếu chất thơ, mà nghiêm trọng hơn là còn xoá sử. Ở một khía cạnh nào đó, những cái tên đường mới còn mang tính dung tục và ngạo mạn với lịch sử. Thành ra, khi Ts Nguyễn Khắc Thuần nói “TP.HCM nên xóa sạch tên đường để đặt lại” (4) không phải là một phát biểu cực đoan chút nào.

(source from NguyenVanTuan’s blog) / PHAN NGUYÊN LUÂN… thực hiện

 
NHỮNG TÊN ĐƯỜNG SÀI-GÒN XƯA… NAY ĐỔI TÊN, RẤT LẠ !!! - 7
 
 
NHỮNG TÊN ĐƯỜNG SÀI-GÒN XƯA… NAY ĐỔI TÊN, RẤT LẠ !!! - 8

Bài viết khác

Điều trị bệnh thoái hóa khớp

Điều trị bệnh thoái hóa khớp

16/10/2019

Mục đích của việc điều trị là giúp giảm sưng và đau, hạn chế đến mức tối thiểu sự tàn phá gây ra tàn phế, tăng cường phẩm chất cuộc sống...

Nước dùng từ củ quả

Nước dùng từ củ quả

03/10/2019

Giới thiệu với các bạn một số cách nấu nước dùng từ củ quả, ngọt thanh mát, nước trong vắt, thậm chí không cần xương luôn. Cách nấu nước dùng này rất hợp với người ăn kiêng hoặc ăn chay, mời các bạn tham khảo.

Art