TÌM HIỂU VỀ THỊ GIÁC
Trong năm giác quan chính của con người, thị giác được kể là quan trọng và cần thiết nhất. Để bảo đảm bạn luôn có được đôi mắt tốt, một thị giác bén nhạy, bạn nên gặp bác sĩ nhãn khoa hoặc nhãn quang để được khám tổng quát hàng năm.
CẬN THỊ (MYOPIA)
Là tình trạng mắt bị mờ khi bạn nhìn các vật ở xa.
TRIỆU CHỨNG:
- Không đọc được bảng tên đường khi lái xe.
- Không nhìn rõ bảng trong lớp học.
- Không nhận diện được người quen khi nhìn từ xa.
- Thấy màn ảnh Tivi hay xi nê bị mờ.
- Thường hay nheo mắt, cầm sách thật gần mắt, hoặc ngồi thật gần tivi để có thể nhìn rõ hơn.
CÁCH ĐIỀU TRỊ:
Bác Sĩ nhãn khoa (Ophthalmologist) và Bác Sĩ nhãn quang (Optometrist) sẽ khám nghiệm và cho toa để bạn làm kính (glasses) hoặc kính sát tròng (contact lens). Nếu bị cận thị nhẹ, bạn chỉ cần đeo kính khi lái xe, xem tivi, hoặc nhìn xa. Nếu bạn bị cận thị nặng, bạn cần phải đeo kính thường xuyên.
VIỄN THỊ (HYPEROPIA)
Là tình trạng của mắt khi chỉ có thể nhìn thấy vật ở xa rõ ràng, sắc nét, còn những vật ở gần thì đều bị mờ.
TRIỆU CHỨNG:
- Mắt bị mờ khi đọc sách báo hoặc nhìn gần.
- Mắt bị mỏi mệt, nhức đầu, tinh thần căng thẳng sau khi đọc sách hoặc nhìn gần.
- Không thể đọc sách lâu, thường hay tránh đọc sách, và cầm sách thật xa mắt.
CÁCH ĐIỀU TRỊ:
Nếu chỉ bị viễn thị nhẹ, các bắp thịt mắt của bạn có thể co dãn để duy trì khả năng nhìn gần của bạn. Nếu bị viễn thị nặng, bạn cần có sự trợ giúp của kính mới có thể nhìn rõ ở gần được. Bác sĩ nhãn khoa và nhãn quang sẽ khám nghiệm và cho toa kính, kính sát tròng hoặc điều trị mắt bạn bằng vision therapy.
LOẠN THỊ (ASTIGMATISM)
Là tình trạng của mắt khi mọi vật, dù nhìn ở xa hay gần đều bị mờ, méo mó, xiêu vẹo.
TRIỆU CHỨNG:
- Loạn thị nhẹ: nhức đầu, mỏi mắt, mờ mắt, sợ ánh sáng.
- Loạn thị nặng: mọi vật đều mờ, méo mó, xiêu vẹo. Mắt bạn không phân biệt được chi tiết của từng nét mặt hoặc nét chữ.
CÁCH CHỮA TRỊ:
Loạn thị được chữa trị dễ dàng bằng một loại kính hình trụ (cylinder) mà bác sĩ của bạn sẽ cho toa sau khi khám nghiệm.
LÃO THỊ (PRESBYOPIA)
Khi bạn đã ngoài 42 tuổi, các bắp thịt mắt sau nhiều năm hoạt động, thường bị giãn và không còn dẻo dai như trước nữa. Vì thế, khả năng điều tiết (accommodation) của mắt bạn sẽ bị kém đi, khiến thị giác ở gần của bạn bị mờ.
TRIỆU CHỨNG:
- Mắt bị mờ khi đọc sách báo hoặc nhìn gần.
- Thường cầm sách báo thật xa mắt để có thể nhìn rõ hơn.
- Thường hay phàn nàn “mắt mờ” hoặc “cánh tay không đủ dài để có thể cầm sách báo xa hơn”.
CÁCH ĐIỀU TRỊ:
Sau khi khám nghiệm bác sĩ nhãn khoa và nhãn quang của bạn sẽ cho toa và hướng dẫn bạn sử dụng một trong những loại kính sau đây:
- Kính để đọc sách và làm việc ở gần (reading glasses, half eyes).
- Kính hai tròng để có thể nhìn xa và gần cùng một lúc (bifocals / PALs).
- Kính sát tròng (contact lenses bifocals hoặc monovision).
- Phối hợp kính và kính sát tròng (combination of glasses & contact lenses).
THỦY TINH THỂ BỊ ĐỤC (CATARACT) - CƯỜM MẮT
Thông thường, khi bạn ngoài 55 tuổi, thủy tinh thể (crystalline lens) trong mắt bạn không còn trong như trước, mà trở nên vẩn đục hoặc có những hột cườm (opacity). Theo thời gian, mắt bạn sẽ càng ngày càng thêm đục và hột cườm sẽ càng ngày càng thêm to, khiến thị giác của bạn bị ảnh hưởng. Mọi vật sẽ trở nên mờ ảo, và nếu không được chữa trị, cườm mắt có thể đưa đến tình trạng mù.
Cũng có những trường hợp cườm mắt xảy ra cho các bạn trẻ hay cho các em bé sơ sinh do bẩm sinh (congenital cataract). Tuy nhiên, những trường hợp này rất hiếm, và thường không ảnh hưởng nhiều đến thị giác.
TRIỆU CHỨNG:
- Mắt bị mờ.
- Bạn có cảm tưởng như có một màng đục che trước mắt.
- Đôi khi bạn nhìn thấy những chấm trắng đục trước mắt.
CÁCH ĐIỀU TRỊ:
Bác sĩ nhãn khoa và nhãn quang của bạn sẽ giúp bạn duy trì thị giác bằng kính đeo mắt. Đến khi hột cườm đã quá to, kính đeo mắt không còn tiếp tục giúp bạn được nữa, bạn sẽ được bác sĩ nhãn khoa giải phẫu mắt và thay thủy tinh thể trong mắt bạn bằng thủy tinh thể nhân tạo (implant lens).
ĐIỀU CẦN BIẾT
HỎI: Khi bị đau mắt, tôi cần đi khám ở đâu?
ĐÁP: Bạn cần đến khám tại phòng mạch của một Bác Sĩ nhãn khoa OPHTHALMOLOGIST.
Ophthalmologist là bác sĩ nhãn khoa chuyên môn chữa các chứng bệnh về mắt và chuyên giải phẫu mắt (eye diseases & eye surgery).
HỎI: Mắt tôi bị mờ, không nhìn thấy rõ bảng tên đường khi lái xe. Tôi phải đi khám ở đâu?
ĐÁP: Bạn cần đến khám tại phòng mạch của một bác sĩ nhãn khoa hay nhãn quang.
Bác sĩ nhãn quang là bác sĩ chuyên môn chăm sóc thị giác của bạn. Họ được huấn luyện để chữa tất cả các chứng cận thị, viễn thị, loạn thị, lão thị, mắt lé... bằng kính, contact lens (kính sát tròng) hoặc vision therapy.
HỎI: Optician là ai?
ĐÁP: Optician là thợ làm kính theo toa của optometrist hoặc ophthalmologist. Họ không có quyền khám mắt hoặc cho toa.
BS Phạm Đỗ Thiên Hương
Nguyệt San Y Tế • Số 11- Tháng 11/93 Trang 30 - 31
