Đền Thánh Đức Bà Częstochowa
Tại tu viện Jasna Góra ở Częstochowa, Ba Lan, không xa Kraków, người ta đến hành hương để tưởng niệm trước thánh tượng kỳ lạ của Đức Trinh Nữ Maria, gọi là "Đức Mẹ Częstochowa", được vương tước Casimir của Ba Lan tôn phong là Nữ Hoàng và Bổn Mạng của Ba Lan năm 1656. Lịch sử của thánh tượng này, các truyền thuyết và phép lạ gắn liền với nó làm cho nó trở thành, qua hình ảnh, một nơi gặp gỡ với Thần Linh và với Mẹ Thiên Chúa.
Một Thánh Tượng Đặc Biệt
Đức Bà Częstochowa là một thánh tượng được vẽ trên một tấm gỗ kích thước 122 x 82,2 cm bởi một nghệ nhân vô danh. Sự hiện diện của thánh tượng được xác nhận từ cuối thế kỷ XIV, từ năm 1380. Đây là một biểu đạt mang tính biểu tượng của Đức Trinh Nữ gọi là Hodegetria — "Người Chỉ Đường, người hướng dẫn" — mà truyền thuyết gán việc thực hiện cho thánh Luca, người đã ghi lại những nét của Đức Maria. Đức Trinh Nữ Hodegetria là người tự lui lại để chỉ về Hài Nhi Giêsu mà bà bồng trên tay, thường được vẽ như một người đàn ông nhỏ, hình ảnh khẳng định sự trưởng thành thần linh của Ngài được nhấn mạnh bởi cử chỉ chúc lành và cuộn sách hay sách Tin Mừng Ngài thường mang. Nhưng trong trường hợp Đức Bà Częstochowa, truyền thống được thêm vào hai nét đặc trưng: màu da rất tối — từ đó có tên gọi "Đức Mẹ Đen" — có lẽ được tăng cường bởi sự oxy hóa của các sắc tố và bụi muội nến thường được thắp xung quanh các thánh tượng. Điều này mang lại cho thánh tượng một tính phổ quát và vượt thời gian. Thêm vào đó còn có ba vết thương, hai trên mặt và một ở cổ mà các lần trùng tu tiếp theo không thể xóa bỏ, khiến thánh tượng mang một nhân tính bị thương tổn và bước vào lịch sử của dân tộc Ba Lan.
Từ Truyền Thuyết Đến Lịch Sử
Vượt qua truyền thuyết gán thánh tượng này cho thánh Luca và những cuộc hành trình nó đã thực hiện qua thời gian, từ Giêrusalem đến Byzance, được hoàng đế Constantinus mang đến đó, nơi danh tiếng là thánh tượng cứu rỗi được hình thành, các tài liệu lịch sử xác nhận rằng thánh tượng đến Ba Lan vào thế kỷ XIV và vương tước Ladislas xứ Opole đã giao cho các cha dòng Paulin để giữ gìn tạm thời tại tu viện Jasna Góra năm 1382, sau khi nó bị một mũi tên của quân Tatars xâm chiếm cung điện. Tiếp theo các truyện kể hagiographic cho biết rằng khi vương tước chuẩn bị rời tu viện với thánh tượng, ông không thể cho những con ngựa chở nó đi được. Ông kết luận rằng thánh tượng phải ở lại đó. Năm 1430, tu viện bị quân Hussites xâm lược, họ đánh vào má Đức Trinh Nữ hai lần bằng gươm, nhưng đến lần thứ ba, tên cướp ngã xuống đất và chết. Danh tiếng là thánh tượng bảo vệ ngày càng được củng cố. Năm 1655, quân Thụy Điển Lutheran lần lượt xâm chiếm Ba Lan và vây hãm tu viện; dân chúng cầu khẩn Đức Maria cho sự giải phóng của họ, điều đó đã xảy ra bốn mươi ngày sau. Tiếp theo đó, Đức Bà Częstochowa được tuyên phong là Bổn Mạng của Ba Lan. Trong những năm này, nhiều phép lạ được ghi nhận và tu viện không ngừng thu hút khách hành hương.
Ngày 4 tháng 6 năm 1979, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, trong chuyến thăm Ba Lan, sau khi đã mời người Ba Lan "đừng sợ hãi" và tuyên bố tại Varsava rằng "không thể có một châu Âu công bằng nếu không có sự độc lập của Ba Lan", đã tâm sự tại Częstochowa trong bài giảng: "Tôi là người có niềm tin lớn. Chính ở đây tôi đã học được điều đó", khép lại chu kỳ phong phú của những ơn ban giải phóng từ thánh tượng này. Và ai cũng biết nhân cách của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã có ảnh hưởng như thế nào đến việc chấm dứt sự thống trị của Liên Xô ở các nước Đông Âu.
Nơi Gặp Gỡ Với Thần Linh
Điều gì còn lại hôm nay cho các tín hữu thế kỷ XXI từ lịch sử phong phú và đầy biến động của thánh tượng này? Ý nghĩa của Hodegetria — người chỉ về và xác định Đức Kitô là "Con Đường, Sự Thật và Sự Sống" (Ga 14,6) — nhưng cũng là người trong nhân tính bị thương tổn với khuôn mặt bị cắt xẻo, được kéo ra từ bóng tối, từ sắc tố và từ lịch sử, đang hỏi chúng ta với ánh mắt có chiều sâu vô song về đức tin, lòng trung thành và lòng trắc ẩn của chúng ta đối với người thân cận.
Nathalie Nabert, giáo dân và người mẹ, là nhà thơ, trưởng khoa danh dự của Phân khoa Văn học tại Học viện Công Giáo Paris, giáo sư văn học Trung Cổ, người sáng lập CRESC và bộ sưu tập "Linh đạo Chartreux" tại nhà xuất bản Beauchesne.
