Đồi Thánh Giá
Lịch sử và vẻ đẹp kỳ lạ của một số nơi chốn nói lên về mầu nhiệm đức tin và lòng trung thành với Thiên Chúa nhiều hơn những nơi khác. Đồi Thánh Giá là một nơi như thế, nằm gần thành phố Šiauliai, ở miền bắc Lít-va. Ở đây, người ta không tìm thấy những công trình đồ sộ hay kho báu nghệ thuật thánh, mà là một khu rừng thánh giá được hàng ngàn người dân Lít-va đặt tại đó, ngày qua ngày, năm này qua năm khác. Họ là những người hành hương đến đây như một dấu chỉ của sự kháng cự dân tộc, của niềm hy vọng và tình yêu dành cho Thiên Chúa.
Từ sức chịu đựng đến lịch sử
Lịch sử của ngọn đồi này thực sự bắt đầu với cuộc kháng cự của dân tộc Lít-va trước những kẻ xâm lược nối tiếp nhau. Năm 1795, khi Nga chiếm lãnh thổ này vào thời điểm Ba Lan bị phân chia, Lít-va bị xóa tên khỏi bản đồ, và dân tộc này, dù không muốn, bị đồng hóa vào nước Nga. Nhưng năm 1831, người Lít-va nổi dậy chống lại chính quyền Nga hoàng để bảo vệ bản sắc dân tộc và Công giáo của mình. Cuộc đàn áp những người nổi dậy diễn ra không chút thương xót, và gia đình các nạn nhân không được phép tôn vinh người chết của mình. Chính lúc đó, những cây thánh giá đầu tiên xuất hiện trên ngọn đồi để tưởng nhớ những người đã khuất, bày tỏ nỗi đau của các gia đình và nhắc nhớ niềm hy vọng Kitô giáo qua cuộc hấp hối của Đức Kitô. Nơi này nhanh chóng trở thành biểu tượng cho cuộc kháng cự ôn hòa của người Lít-va. Trong cuộc nổi dậy lần thứ hai năm 1863, số thánh giá tăng lên đáng kể. Và phong trào quy tụ của dân tộc Lít-va quanh đức tin và bản sắc của mình, biểu hiện cho sức chịu đựng kiên cường ấy, từ đó không bao giờ ngừng lại. Năm 1900, người ta đếm được một trăm ba mươi cây thánh giá trên đồi, bốn trăm cây vào năm 1938, và năm 1961 chế độ Xô Viết đã phá hủy năm ngàn cây. Sau khi chế độ này sụp đổ, người ta đếm được mười bốn ngàn ba trăm tám mươi bảy cây thánh giá lớn, có cây cao tới bốn mét, và bốn mươi mốt ngàn cây thánh giá nhỏ. Từ sự kháng cự trước nghịch cảnh ấy, một khu rừng đã ra đời, phản chiếu mỗi bi kịch riêng, mỗi nỗi khổ đau và niềm hy vọng mong manh về một thế giới tốt đẹp hơn.
Một khu rừng của những linh hồn
Thánh giá bằng gỗ, thánh giá bằng sắt, những cành nhỏ đơn sơ được tết thành hình thánh giá, tràng hạt, những gương mặt Đức Trinh Nữ và Đức Kitô được điêu khắc, những vật đạo đức nhỏ bé: tất cả nơi đây, qua mớ hình thù chằng chịt được đặt ngẫu nhiên theo những lần viếng thăm, đều làm chứng cho câu chuyện của những linh hồn đau khổ đã đến đây ký thác nỗi khốn cùng và niềm hy vọng của họ nơi một Thiên Chúa của tình yêu và hòa bình, Đấng mà không quyền lực nào của con người có thể quật ngã, chừng nào còn có những linh hồn biết cầu nguyện.
Qua ngàn gương mặt của Đức Kitô là ngàn gương mặt con người, ngàn câu chuyện khác nhau làm chứng trong một sự phục sinh không ngừng của những cây thánh giá trên đồi. Thật vậy, chế độ Xô Viết đã đặc biệt quyết liệt chống lại nơi này: họ ra lệnh dỡ bỏ các thánh giá với lý do chúng không có giá trị nghệ thuật, và nhiều lần cho xe ủi san bằng mặt đất. Nhưng chẳng có tác dụng gì, các cây thánh giá lại lén lút xuất hiện trong đêm bất chấp mọi lệnh cấm, như những ngọn đèn mong manh của tình yêu Thiên Chúa, biến nơi này thành một không gian thánh.
Một không gian thánh
Ngày 7 tháng 9 năm 1993, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đến Đồi Thánh Giá để cử hành Thánh Lễ, qua đó xác nhận trọn vẹn tính thánh thiêng của nơi này. Trong bài giảng, ngài tuyên bố rằng thập giá là « biểu tượng của sự sống đời đời trong Thiên Chúa » và so sánh Đồi Thánh Giá với đồi Gôn-gô-tha, biểu tượng của hy vọng, hòa bình, tình yêu và hy sinh. Năm 1994, ngài mời các tu sĩ Phan Sinh của đền thánh núi La Verna ở Ý, nơi thánh Phanxicô Assisi nhận năm dấu thánh ngày 17 tháng 9 năm 1224, đến lập một tu viện gần ngọn đồi. Tu viện được thánh hiến ngày 7 tháng 7 năm 2000, cách ngọn đồi ba trăm mét. Những người hành hương đến đông đảo được mời vào đây nghỉ ngơi và cầu nguyện cho hòa bình thế giới.
Khi bước lên cầu thang chia đôi khu rừng thánh giá, người ta bị chạm đến bởi một làn gió khiêm nhường trước biết bao can đảm giữa nghịch cảnh, biết bao trung thành, biết bao ánh sáng nội tâm, trong khi chỉ vì một chuyện cỏn con, đức tin của chúng ta lại chao đảo, yếu đi và tắt lịm. Những cây thánh giá này là dấu chỉ cho thấy không có gì bị mất hẳn trước sự dữ, nếu ta giữ được tâm hồn trong sạch như những ngày đầu sau phép Rửa.
Đồi Thánh Giá nay thuộc về di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại được UNESCO công nhận.
Nathalie Nabert, giáo dân và là mẹ trong một gia đình, là nhà thơ, nguyên trưởng khoa danh dự Khoa Văn chương của Học viện Công giáo Paris, giáo sư văn học Trung Cổ,
người sáng lập CRESC và tủ sách « Spiritualité cartusienne » (Linh đạo Cát-tu) tại nhà xuất bản Beauchesne.
