Vương cung Thánh đường Thánh Clara Assise
Chính tại Vương cung thánh đường Thánh Clara ở Assisi, được xây dựng từ năm 1257 đến 1265 trên nền móng của nhà thờ Thánh Giorgiô, mà nay chỉ còn lại một nhà nguyện và hầm mộ, người ta có thể hồi tâm trước thi hài của thánh Clara Assisi, đấng sáng lập dòng Các Bà Nghèo. Nơi đây, sau sự mát mẻ của những bức tường, sau khi băng qua quảng trường ngập nắng, sự thinh lặng nói về sự thánh thiện, về việc từ bỏ của cải trần gian chỉ vì tình yêu Thiên Chúa, và đánh dấu chặng cuối cùng của một cuộc đời dài hiến dâng cho Chúa và cho sự nghèo khó theo bước thánh Phanxicô Assisi.
Một nơi tôn kính
Thánh Clara qua đời ngày 11 tháng Tám năm 1253, trong tu viện gần nhà nguyện Thánh Đamianô ở Assisi, nơi thánh Phanxicô đã cho cộng đoàn non trẻ của Các Bà Nghèo cư ngụ, chính là nhà nguyện mà ngài đã xây lại năm 1205, khi nghe cây thánh giá trước đó ngài đến cầu nguyện xin ngài «sửa lại Hội Thánh của Người». Điều đó cho thấy mối liên kết sâu xa giữa ơn gọi của hai vị thánh. Hai năm sau, bà được phong thánh, ngày 26 tháng Chín năm 1255, cũng như thánh Phanxicô Assisi đã được phong thánh năm 1228, chỉ vừa hai năm sau khi ngài qua đời ngày 3 tháng Mười năm 1226. Khi việc xây dựng Vương cung thánh đường Thánh Clara hoàn tất, thi hài của thánh nữ và một số thánh tích được chuyển đến đó ngay từ năm 1260. Cây thánh giá của nhà thờ San Damiano, trước đó thánh Phanxicô đã nghe Đức Kitô nói với ngài, cũng được đặt tại đây. Nơi này đánh dấu vừa một khởi đầu vừa một kết thúc, vì thật vậy, đối với thánh Clara, mọi sự đã bắt đầu tại đó, trong nhà thờ Thánh Giorgiô, nơi Vương cung thánh đường được xây dựng trên đó.
Một ơn gọi không lay chuyển
Chiara Offreduccio di Favarone, sinh ngày 16 tháng Bảy năm 1194 tại Assisi, trong một gia đình quý tộc, được định cho đời sống của một thiếu nữ con nhà gia giáo, cho hôn nhân và làm mẹ. Nhưng số phận của bà sẽ hoàn toàn khác. Khoảng năm 1210, theo các nhà viết tiểu sử, khi bà 16 tuổi, bà nghe trong nhà thờ Thánh Giorgiô các bài giảng Mùa Chay của tu sĩ hèn mọn Phanxicô Bernardone. Xúc động mạnh, bà dần dần để mình bị lý tưởng nghèo khó mà thánh Phanxicô đề ra chinh phục, và hai năm sau, cùng với một người dì, vào tối Chúa Nhật Lễ Lá, bà trốn đi để đến với ngài và các bạn đồng hành tại Portiuncula, nhà thờ thứ ba mà ngài đã tu sửa năm 1209 và là nơi ngài đã hiểu ý nghĩa sâu xa của ơn gọi truyền giáo của mình như một «người nghèo» của Hội Thánh. Chính tại đó, bà từ bỏ thế gian để theo đời tu trì, bất chấp những cuộc tấn công liên tiếp của gia đình nhằm đưa bà trở về với «lẽ phải». Thoạt tiên được các nữ đan sĩ Biển Đức ở San Paolo, rồi ở Sant'Angelo di Panzo đón tiếp, vì không thích hợp khi ở trong một cộng đoàn nam giới, bà được em gái mình đến gia nhập. Năm 1212, thánh Phanxicô cho cộng đoàn non trẻ cư ngụ gần nhà nguyện Thánh Đamianô. Như vậy đã ra đời tu viện đầu tiên của Các Bà Nghèo, dòng Clara, dưới sự hướng dẫn của thánh Clara. Thánh Phanxicô sẽ gợi hứng cho bà một bản luật tương tự như luật của các Anh Em Hèn Mọn. Và năm 1216, Đức Giáo Hoàng Innôcentê III ban «đặc ân nghèo khó» cho dòng do thánh Clara sáng lập. Bà khi ấy 22 tuổi.
Một lời ca ngợi sự nghèo khó
Điều nổi bật trong ơn gọi của thánh Clara, đó là cuộc gặp gỡ quyết định với lý tưởng nghèo khó của thánh Phanxicô, và sự quyết tâm rời bỏ thế gian và của cải của nó để sống, trong sự trần trụi tột cùng, tình yêu Thiên Chúa và tinh thần thương xót. Suốt đời, bà đã cưỡng lại mọi hình thức chiếm hữu. Bà chỉ nhận chức viện mẫu vì tinh thần vâng phục thánh Phanxicô. Sau khi ngài qua đời, bà đã bày tỏ sự phản đối ý muốn của các hồng y buộc các nữ tu Thánh Đamianô phải sở hữu đất đai. Và vào ngày qua đời, bà còn nắm chặt trong tay văn bản đặc ân nghèo khó đã được ban cho bà. Trong di chúc của mình, thánh Clara nhắc lại rằng ở trung tâm ơn gọi của dòng Clara là «Bà Nghèo Khó», một bài học về sự sống và tình yêu: «Và nếu một ngày nào đó các chị em của tôi phải rời bỏ tu viện này để đến lập cư ở nơi khác, thì các chị em vẫn buộc phải tuân giữ cùng một hình thức nghèo khó như chúng ta đã hứa với Thiên Chúa và với cha chân phước Phanxicô của chúng ta» (Les Écrits de saint François et de sainte Claire, éditions franciscaines, 1996, số 3, tr. 154).
Nathalie Nabert, giáo dân và là mẹ gia đình, là nhà thơ, nguyên khoa trưởng danh dự phân khoa văn chương Viện Công giáo Paris, giáo sư văn học Trung cổ,
người sáng lập CRESC và tủ sách «Spiritualité cartusienne» tại nhà Beauchesne.
