Cây Hyssop, Loài Thực Vật Trong Kinh Thánh Từ Sách Xuất Hành Đến Thập Giá

Shutterstock I Kabar

Trước khi trở thành một loại thảo mộc quen thuộc của các phù thủy và những người theo đuổi ma thuật, cây hyssop đã chiếm một vị trí nổi bật trong số các loài thực vật của Kinh Thánh, từ Sách Xuất Hành cho đến cuộc Đóng Đinh của Chúa Giêsu…

Một chút kiến thức thực vật học sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nguồn gốc và sự phát triển của loài thực vật Kinh Thánh này, mà tên tiếng Hebrew ézôb theo nghĩa đen chỉ một loài cây dùng trong các nghi lễ thanh tẩy. Tuy nhiên, cần phải làm rõ rằng, dù có tên gọi giống nhau, cây hyssop trong Kinh Thánh không phải là cây hyssop dược liệu (Hyssopus officinalis) quen thuộc trong y học thảo dược cổ điển. Nhiều khả năng đây là một loài cây thuộc họ oregano, có thể là cây marjoram Syria, phổ biến hơn ở Galilê vào thời điểm đó, có thể cao đến 1 mét và mọc trên đất đá. Với những bông hoa trắng nhỏ, lá xanh của nó mềm mượt và thơm ngát. Vì những lý do này, cây hyssop được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực (hỗn hợp gia vị za'atar trong tiếng Ả Rập), nhưng cũng được dùng để pha trà nhờ công dụng chữa bệnh cho phổi, dạ dày và tiêu hóa, chưa kể đến đặc tính kháng khuẩn và kháng sinh giúp nó có một vị trí đặc biệt trong nền dược học cổ đại.

Loài cây nghi lễ

Đặc biệt, cây hyssop chiếm một vị trí hàng đầu trong số các loài thực vật Kinh Thánh nhờ vai trò của nó trong các nghi lễ thanh tẩy. Sách Xuất Hành nhắc nhở chúng ta điều này qua đoạn văn nổi tiếng về lễ Vượt Qua, ngay trước cuộc Xuất Hành khỏi Ai Cập, hay còn gọi là Yetsi'at Mitzrayim :

"Các ngươi hãy lấy một nhúm hyssop, nhúng vào máu đựng trong chậu, rồi lấy máu trong chậu mà bôi lên thanh ngang và hai cột cửa. Không ai trong các ngươi được ra khỏi cửa nhà mình cho đến sáng" (Xh 12,22).

Sách Lêvi, quy định các bổn phận của các tư tế tại Israel, liệt kê chi tiết việc sử dụng cây hyssop trong các nghi lễ tư tế, đặc biệt trong các trường hợp chữa lành bệnh phong cùi (Lv 14,4). Nói chung, Cựu Ước sử dụng các nhành hyssop trong các nghi lễ rảy nước thánh nhờ đặc tính thanh tẩy của nó, một tập tục sau này được tiếp nhận trong phụng vụ Latinh trước Thánh Lễ Chủ Nhật. Đáng chú ý, Thánh Vịnh 50, rất quen thuộc trong Kinh Phụng Vụ Giờ Kinh, cũng nhắc lại quy định này :

"Xin dùng hyssop tẩy uế cho con, con sẽ được thanh sạch ; xin rửa con, con sẽ trắng hơn tuyết" (Tv 50,9).

Loài cây cuối cùng bên Chúa Giêsu

Nhưng cây hyssop trong Kinh Thánh còn giữ mãi ký ức buồn về việc là loài thực vật cuối cùng chạm đến môi miệng của Chúa Giêsu trên Thập Giá. Thật vậy, khi Người sắp trút hơi thở cuối cùng, Tin Mừng theo thánh Gioan thuật lại :

"Ở đó có một bình đầy dấm. Người ta lấy miếng bọt biển có thấm đầy dấm, buộc vào một nhành hyssop, rồi đưa lên miệng Người" (Ga 19,29).

Qua một biểu tượng cảm động, chính một nhành hyssop — loài cây đã từng phục vụ trong các nghi lễ thanh tẩy của Israel — đã đưa thức uống chua chát đến cho người bị kết án trên Thập Giá. Vì những lý do này, cây hyssop vẫn là biểu tượng của sự khiêm nhường, được nhắc nhở qua sự vâng phục của Chúa Giêsu trên Thập Giá…

Philippe-Emmanuel Krautter – Aleteia, 21/03/2026