Chúa Nhật XV Thường Niên A

Bài Ðọc I: Trích sách Tiên tri Isaia 55, 10-11

“Chúng làm cho đất phì nhiêu”.

Ðây Chúa phán: “Như mưa tuyết từ trời rơi xuống và không trở lên trời nữa, nhưng chúng thấm xuống đất, làm cho đất phì nhiêu, cây cối sinh mầm, cho người gieo có hạt giống, cho người ta có cơm bánh ăn, cũng thế, lời từ miệng Ta phán ra sẽ không trở lại với Ta mà không sinh kết quả, nhưng nó thực hiện ý muốn của Ta, và làm tròn sứ mạng Ta uỷ thác”.

Bài Ðọc II: Trích thư Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Rôma 8, 18-23

“Các tạo vật ngóng trông sự mạc khải của con cái Thiên Chúa”.

Anh em thân mến, tôi nghĩ rằng những đau khổ ở đời này không thể sánh với vinh quang sắp tới sẽ được mạc khải cho chúng ta. Vì chưng các tạo vật ngóng trông sự mạc khải của con cái Thiên Chúa. Các tạo vật đã phải tùng phục cảnh hư ảo, không phải vì chúng muốn như vậy, nhưng vì Ðấng đã bắt nó phải tùng phục với hy vọng là các tạo vật sẽ được giải thoát khỏi vòng nô lệ sự hư nát, để được thông phần vào sự tự do vinh hiển của con cái Thiên Chúa. Vì chúng ta biết rằng cho đến bây giờ, mọi tạo vật đều rên siết và đau đớn như người đàn bà trong lúc sinh con. Nhưng không phải chỉ có các tạo vật, mà cả chúng ta là những kẻ hưởng ơn đầu mùa của Thánh Thần, chúng ta cũng rên siết trong khi ngóng chờ phúc làm nghĩa tử và ơn cứu độ thân xác chúng ta.

Phúc Âm: Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu 13, 1-9 {hoặc 1-23}

“Kìa, có người gieo giống đi gieo lúa”.

Ngày ấy, Chúa Giêsu ra khỏi nhà và đi đến ngồi ở ven bờ biển. Dân chúng tụ tập quanh Người đông đảo đến nỗi Người phải xuống thuyền mà ngồi, còn tất cả dân chúng thì đứng trên bờ. Và Người dùng dụ ngôn mà nói với họ nhiều điều. Người nói:

“Này đây, có người gieo giống đi gieo lúa. Trong khi gieo, có hạt rơi xuống vệ đường, chim trời bay đến ăn mất. Có hạt rơi xuống trên đá sỏi, chỗ có ít đất, nó liền mọc lên, vì không có nhiều đất. Khi mặt trời mọc lên, bị nắng gắt, và vì không đâm rễ sâu, nên liền khô héo. Có hạt rơi vào bụi gai, gai mọc um tùm, nên nó chết nghẹt. Có hạt rơi xuống đất tốt và sinh hoa kết quả, có hạt được một trăm, có hạt sáu mươi, có hạt ba mươi. Ai có tai thì hãy nghe”.

[Các môn đệ đến gần thưa Người rằng: “Tại sao Thầy dùng dụ ngôn mà nói với họ?” Người đáp lại: “Về phần các con, đã cho biết những mầu nhiệm Nước Trời, còn họ thì không cho biết. Vì ai đã có, thì ban thêm cho họ được dư dật; còn kẻ không có, thì cái họ có cũng bị lấy đi. Bởi thế, Thầy dùng dụ ngôn mà nói với họ: vì họ nhìn mà không thấy, lắng tai mà không nghe và không hiểu chi hết. Thế mới ứng nghiệm lời tiên tri Isaia nói về họ rằng: “Các ngươi lắng tai nghe mà chẳng hiểu, trố mắt nhìn mà chẳng thấy gì. Vì lòng dân này đã ra chai đá, họ đã bịt tai nhắm mắt lại, kẻo mắt thấy được, tai nghe được, và lòng chúng hiểu được mà hối cải, và Ta lại chữa chúng cho lành”. Phần các con, phúc cho mắt các con vì được thấy; và phúc cho tai các con vì được nghe. Quả thật, Thầy bảo các con: Nhiều vị tiên tri và nhiều đấng công chính đã ao ước trông thấy điều các con thấy, mà không được thấy; mong ước nghe điều các con nghe, mà không được nghe.

“Vậy, các con hãy nghe dụ ngôn về người gieo giống: Kẻ nào nghe lời giảng về Nước Trời mà không hiểu, thì quỷ dữ đến cướp lấy điều đã gieo trong lòng nó: đó là kẻ thuộc hạng gieo dọc đường. Hạt rơi trên đá sỏi là kẻ khi nghe lời giảng, thì tức khắc vui lòng chấp nhận, nhưng không đâm rễ sâu trong lòng nó, đó là kẻ nông nổi nhất thời, nên khi cuộc bách hại, gian nan xảy đến vì lời Chúa, thì lập tức nó vấp ngã. Hạt rơi vào bụi gai, là kẻ nghe lời giảng, nhưng lòng lo lắng việc đời, ham mê của cải, khiến lời giảng bị chết nghẹt mà không sinh hoa kết quả được. Hạt gieo trên đất tốt, là kẻ nghe lời giảng mà hiểu được, nên sinh hoa kết quả đến nỗi có hạt được một trăm, có hạt sáu mươi, có hạt ba mươi”.]

Vài ý chính Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu 13, 1-9

Ra đi (c. 1) để giảng dạy, Đức Giêsu nói về một người gieo giống ra đi gieo hạt: trước hết, có thể đón nhận dụ ngôn của Người (dụ ngôn đầu tiên trong Tin Mừng Mátthêu) như một âm vang từ chính kinh nghiệm truyền giáo của Người: sự đa dạng trong cách đón nhận, khả năng hoán cải khác nhau nơi những người được Người chạm tới bằng lời nói và hành động, v.v. Trình thuật (cc. 1-9) mở ra như một chiếc quạt các tiến trình tăng trưởng có thể xảy ra. Trước hết là những hạt sẽ không bao giờ mọc, rồi những hạt mọc lên một chút, hoặc mọc kém, sau đó là hình ảnh những hạt sinh nhiều hoa trái.

Người môn đệ là gì?

Rồi Thầy giải thích lý do Người dùng các dụ ngôn (cc. 10-17). Điều đó có thể khiến chúng ta cảm thấy như có sự phân biệt. Trong số những người nghe, Đức Giêsu dường như phân biệt một nhóm ưu tuyển: các môn đệ của Người. Thật ra, sự phân biệt ấy không có sẵn từ trước, nhưng diễn ra ngay trong chính việc giảng dạy, được mọi người nghe và được từng người đón nhận cách riêng. Chính nhờ đó mà có một sự chọn lọc giữa những người nghe, và nhóm môn đệ được hình thành, ngày càng có thêm những thành viên mới.

Trong đám đông đối diện với một câu chuyện bí ẩn, có người thờ ơ hoặc chống đối; có người lại bị cuốn hút, được chạm tới một cách nhiệm mầu, và họ quyết định ở lại bên Đức Giêsu để hỏi Người. Người môn đệ chính là người đã được lời của Đức Giêsu chạm tới, và bắt đầu bước theo Người để hiểu rõ hơn.

Và trong mối tương quan thầy-trò ấy, như câu nói nghiêm khắc ở câu 12 gợi ý (« Ai đã có, thì sẽ được cho thêm, v.v. »), một vòng tròn nhân đức và một vòng tròn luẩn quẩn được triển khai cách không thể đảo ngược: chiều sâu của mối tương quan liên vị được nuôi dưỡng qua từng cuộc gặp gỡ. Càng gắn bó với việc bước theo Đức Giêsu để lắng nghe và chất vấn Người, ta càng sẵn sàng hiểu Người hơn. Ta càng trở nên môn đệ hơn.

Vì sao có lời giải thích dành cho các môn đệ?

Cuối cùng, Mátthêu trình bày một cách giải thích dụ ngôn (cc. 18-23). Điều này hiếm gặp trong các sách Tin Mừng (cũng trong Mt 13, dụ ngôn cỏ lùng trong ruộng là ngoại lệ còn lại). Đây là một cách giúp ta khám phá Đức Kitô trong tư thế của một nhà sư phạm, nhưng không vì thế mà phải tin rằng Người đưa ra ở đây cách giải thích duy nhất có thể có. Các học giả gọi đó là cách giải thích ẩn dụ: giải thích một dụ ngôn từng chi tiết một, bằng cách cho biết mỗi yếu tố trong câu chuyện tượng trưng cho điều gì: loại đất này là kiểu người nọ...

Ta không thể làm cạn kiệt sự phong phú của một dụ ngôn bằng cách biến nó thành một ẩn dụ. Hơn nữa, ở đây ta nhận thấy từ (1-9) đến (18-23) có như một sự thay đổi góc nhìn. Quả vậy, dụ ngôn tập trung vào hạt giống và những bất trắc trong quá trình phát triển của nó; còn trong phần giải thích, Đức Giêsu lại bình luận khá dài về sự đa dạng của các loại đất.

Khi làm nổi bật các cặp hạt giống/lời và đất/con người để soi sáng sự đón nhận khác nhau dành cho Lời, lối giải thích ẩn dụ thúc đẩy mỗi người tự hỏi: « Tôi là loại đất nào? » Để tiếp tục, hoặc không, bước theo Đức Giêsu, các môn đệ vì thế có thể rút ra một lợi ích luân lý (một quy tắc sống) từ việc lắng nghe dụ ngôn-ẩn dụ. Nhưng tự bản chất, vì còn hơn một ẩn dụ nhằm mục đích luân lý, dụ ngôn đặt ra câu hỏi hiện sinh: « Lời này có gắn kết tôi với Đấng đang nói với tôi không? » Bởi lẽ có lẽ trước hết chính vì các môn đệ, những người nhạy cảm trước các thất bại mà lời rao giảng của Thầy mình gặp phải, mà Đức Giêsu kể câu chuyện về một người, rốt cuộc, sẽ có một mùa gặt tốt đẹp...

Philippe Robert, SJ
Bruxelles - La Colombière

Bài giảng: Người gieo giống ra đi gieo giống

Những điểm hội tụ

Sự bổ sung tuyệt vời giữa các bài đọc mà chúng ta vừa nghe! Hẳn đó là một sự đồng điệu do Thánh Thần, Đấng rất thân thiết với thánh Phaolô, cùng với phần đóng góp của các tác giả sách Bài đọc… Đồng thời, đó cũng là một lời chất vấn đáng sợ: chúng ta đang làm gì với công trình tạo dựng? Và chúng ta đang làm gì với Lời Thiên Chúa?

Trong đó không nói đến những biến động khí hậu mà chúng ta đã biết từ ít lâu nay trên hành tinh của mình. Ngôn sứ Isaia bận tâm đến những người bị lưu đày trong dân của ông; Đức Giêsu đã sống trong nhịp điệu quân bình của các mùa; thánh Phaolô, trong thư gửi tín hữu Rôma, khai triển một cái nhìn bao quát về lịch sử. Tuy nhiên, sứ điệp của cả ba có điểm chung là kêu gọi chúng ta sống trách nhiệm và hy vọng.

Trước hết, thật ý nghĩa khi cả ba đều dựa vào các biến cố tự nhiên: mưa và tuyết nơi Isaia, những đau đớn của việc sinh nở nơi Phaolô, sự tăng trưởng của hạt giống trong Tin Mừng. Có lẽ các ngài kín đáo gợi cho chúng ta biết chú ý đến những chuyển động của thiên nhiên, nghĩa là của công trình tạo dựng dưới cái nhìn của người tin: chẳng phải Thiên Chúa đã để lại ở đó những dấu vết của hữu thể Người, như một thứ chữ ký của tác giả sao? Tôn trọng công trình tạo dựng, lắng nghe cách nó vận hành, chẳng phải là một cách đầu tiên, vừa rất đơn sơ vừa rất đòi hỏi, để nắm bắt sứ điệp được mã hóa của Đấng Tạo Hóa sao?

Đọc giữa các dòng của công trình tạo dựng, đó phần nào là điều được đề nghị với chúng ta. Vị ngôn sứ và tác giả Tin Mừng nhìn thấy trong đó một bài học sống liên quan đến việc đón nhận Lời Thiên Chúa. Lời ấy được ban cho chúng ta cách dồi dào. Lời ấy có một sự quảng đại lạ lùng. Lời ấy ngỏ với những người chai đá, những kẻ ngoài lề luật, những người đãng trí, những con tim bị bóp nghẹt bởi những lo toan cuộc sống hoặc bởi việc tôn thờ thần Tiền. Hạt giống rơi trên mọi loại đất; một thái độ như thế hẳn sẽ khiến tất cả các nhà nông của chúng ta giật mình!

May thay, Lời Thiên Chúa cũng gặp được những mảnh đất thuận lợi. Có phải là mảnh đất của chúng ta không? « Khi trong Hội Thánh đọc Sách Thánh – sách lễ nói trong phần trình bày của mình – thì chính Thiên Chúa nói với dân Người, và chính Đức Kitô, hiện diện trong lời của Người, loan báo Tin Mừng. » Chúng ta có ý thức về đặc ân này không: hôm nay Đức Giêsu nói với chúng ta? Thật là một điều kỳ diệu gây ấn tượng mạnh: xuyên qua hai mươi thế kỷ nặng trĩu những bất trung, hèn nhát, những sự bóp méo đủ loại bởi chính những người mang Lời ấy, lời của Đức Kitô vẫn còn đến với chúng ta hôm nay trong tất cả sự tươi mới và sức mạnh của nó. Và không chỉ đến với chúng ta, những người đang tụ họp trong nhà thờ này, mà còn đến với nhiều người khác không bao giờ đặt chân vào đó, nhưng đã nghe nói về Đức Giêsu Nazareth này, Đấng có sứ điệp mà họ trân trọng, dù chưa muốn gắn bó với Người...

Sự phong nhiêu của Lời

Trong khi lời nói – với chữ l thường, những lời hằng ngày, nhưng cũng là lời được phát ra trong diễn văn hay trong thương mại – rất thường bị làm cho mất giá trị, và lời đổ tràn trên các mạng xã hội cần được sàng lọc kỹ lưỡng, thì dẫu vậy, Lời Thiên Chúa xưa cũ mà luôn mới mẻ ấy đã sinh ra qua các thế kỷ, và hôm nay vẫn tiếp tục sinh ra biết bao hoa trái của lòng quảng đại, cảm thông, thương xót, quan tâm đến người khác, nói tóm lại: biết bao tình yêu nhưng không! Kể cả trong thế giới đầy biến động của chúng ta...

Các bà mẹ hơn ai hết biết rõ niềm hy vọng, nỗi đau và niềm vui của việc sinh nở. Điều thánh Phaolô thoáng thấy cho toàn thể công trình tạo dựng đang rên siết, chúng ta cũng cảm nhận niềm hy vọng và những đau đớn ấy, đặc biệt vì các hành vi của con người, và chúng ta cũng cảm nhận điều đó trong đức tin của mình. Việc truyền đạt Tin Mừng dường như bị đe dọa nơi chúng ta khi nhìn vào số ơn gọi tu trì hoặc sự già đi của các cộng đoàn Chúa nhật.

Và tuy vậy, như vị ngôn sứ đã nói trong một hoàn cảnh còn tồi tệ hơn hoàn cảnh của chúng ta nhiều: lời Ta phát ra từ miệng Ta sẽ không trở về với Ta mà không sinh kết quả. Người gieo giống đã ra đi gieo giống. Ngôi Lời đã làm người. Chúng ta đã bắt đầu lãnh nhận Thánh Thần. Phúc thay những ai, như Maria Nazareth, lắng nghe Lời Thiên Chúa và gìn giữ Lời ấy trong lòng cũng như trong hành động của mình.

René Rouschop

Feu Nouveau 66/4