Chúa Nhật 6 Thường Niên A
Bài Ðọc I: Bài trích sách Ðức Huấn ca 15,16-21
“Người không truyền dạy cho một ai làm điều gian ác”
Nếu người muốn tuân giữ các giới răn: việc trung thành giữ các giới răn là tùy ở ngươi. Người đặt trước mặt ngươi nước và lửa,ngươi muốn cái gì, thì giơ tay ra trên đó. Trước mặt con người là sự sống và sự chết, sự lành và sự dữ, họ thích thứ nào, thì được thứ ấy. Bởi chưng, Thiên Chúa đầy khôn ngoan, hùng dũng và toàn năng.
Người luôn luôn nhìn thấy mọi loài. Chúa nhìn đến những kẻ kính sợ Người, và thấu suốt mọi hành động của con người. Người không truyền dạy cho một ai làm điều gian ác, và không cho phép một ai phạm tội.
Bài Ðọc II: Bài trích thư thứ nhất của Thánh Phaolô Tông đồ gởi tín hữu Côrintô (1Cor 2,6-10)
“Thiên Chúa đã tiền định từ trước muôn thuở, để làm nên sự hiển vinh của chúng ta”.
Anh em thân mến, chúng tôi có bàn giải sự khôn ngoan với những người toàn thiện, mà đó không phải là sự khôn ngoan của thế gian, cũng không phải của những bậc vua chúa thế trần, hạng người đã bị dồn vào chỗ hư vong. Nhưng chúng tôi thuyết sự khôn ngoan đầy nhiệm mầu của Thiên Chúa, vẫn được giấu kín, mà Thiên Chúa đã tiền định từ trước muôn thuở, để làm nên sự hiển vinh của chúng tôi.
Sự khôn ngoan đó, không một ai trong các vua chúa thế trần đã biết tới: vì giả thử nhận biết, hẳn họ đã không đóng đinh Chúa sự hiển vinh. Nhưng chúng tôi rao giảng như lời đã chép: “Sự mắt chưa từng thấy và tai chưa từng nghe, và lòng người cũng chưa từng mơ ước tới, đó là tất cả những điều Thiên Chúa đã làm ra cho những ai yêu mến Người”.
Bởi chưng Thiên Chúa đã mạc khải điều đó cho chúng tôi, do Thánh Thần của Người.”
PHÚC ÂM: Bài trích Phúc Âm theo Thánh Matthêu 5, 17-37
“Người xưa đã bảo như thế, còn Ta, Ta bảo thật các con thế này”.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Các con đừng tưởng Ta đến để hủy bỏ lề luật hay các tiên tri: Ta không đến để hủy bỏ, nhưng để kiện toàn. Vì Ta bảo thật các con: Cho dù trời đất có qua đi, thì một chấm một phẩy trong bộ luật cũng không bỏ sót, cho đến khi mọi sự hoàn thành. Bởi vậy, ai hủy bỏ một trong những điều luật nhỏ mọn nhất, và dạy người khác làm như vậy, sẽ kể là người nhỏ nhất trong Nước Trời; Trái lại, ai giữ và dạy người ta giữ những điều đó, sẽ được kể là người cao cả trong Nước Trời.
Nếu các con không công chính hơn các luật sĩ và biệt phái, thì các con chẳng được vào Nước Trời đâu. Các con đã nghe dạy người xưa rằng: Không được giết người. Ai giết người, sẽ bị luận phạt nơi toà án. Còn Ta, Ta bảo các con: Bất cứ ai phẫn nộ với anh em mình, thì sẽ bị toà án luận phạt.
Ai bảo anh em là ngốc, thì bị phạt trước công nghị. Ai rủa anh em là “khùng”, thì sẽ bị vạ lửa địa ngục. Nếu ngươi đang dâng của lễ nơi bàn thờ mà sực nhớ người anh em đang có điều bất bình với ngươi, thì ngươi hãy để của lễ lại trước bàn thờ, đi làm hòa với người anh em ngươi trước đã, rồi hãy trở lại dâng của lễ. Hãy liệu làm hòa với kẻ thù ngay lúc còn đi dọc đường với nó, kẻo kẻ thù sẽ đưa ngươi ra trước mặt quan tòa, quan tòa lại trao ngươi cho tên lính canh và ngươi sẽ bị tống ngục. Ta bảo thật cho ngươi biết: “Ngươi sẽ không thoát khỏi nơi ấy cho đến khi trả hết đồng bạc cuối cùng!”
Các con đã nghe nói với người xưa rằng: “Chớ ngoại tình”. Còn Ta, Ta bảo các con: “Hễ ai nhìn xem phụ nữ mà ước ao phạm tội với họ, thì đã ngoại tình với họ trong lòng rồi. Nếu con mắt phải của con nên dịp tội cho con, thì hãy móc nó mà ném xa con; vì thà mất một chi thể còn lợi hơn là toàn thân bị ném vào hỏa ngục. Và nếu tay phải con nên dịp tội cho con, thì hãy chặt mà ném nó xa con; vì thà mất một chi thể còn hơn là toàn thân bị ném vào hỏa ngục”.
Cũng có lời dạy rằng: “Ai ly dị vợ mình, trừ trường hợp tà dâm, thì làm cớ cho vợ ngoại tình; và ai cưới người vợ đã ly dị, cũng phạm tội ngoại tình”.
Các con cũng đã nghe có lời bảo người xưa rằng: “Chớ thề gian, nhưng hãy giữ trọn lời mình thề với Chúa”. Còn Ta, Ta bảo các con: “Ðừng thề chi cả; đừng lấy trời mà thề, vì trời là ngai Thiên Chúa; đừng lấy đất mà thề, vì đất là bệ chân Người; đừng lấy Giêrusalem mà thề, vì là thành của Vua cao cả. Cũng đừng chỉ đầu ngươi mà thề, vì ngươi không thể làm cho một sợi tóc ra trắng hay đen được.
Nhưng lời nói của các con phải là: Có thì nói có, không thì nói không, thêm điều đặt chuyện là bởi ma quỷ mà ra”.
Vài ý chính về Tin Mừng Thánh Matthêu 5, 17-37
Bài Giảng trên Núi
Chắc chắn, "sự công chính" bao gồm một chiều kích xã hội, và một số văn bản cổ đại chỉ định "bố thí" bằng từ này. Nhưng quan trọng hơn, "sự công chính" tóm tắt tất cả những gì người tin đồ phải làm để Thiên Chúa coi họ là người công chính.
Chúa Giêsu không đến để xóa bỏ Luật Môsê hay các tiên tri bình luận về nó. Ngược lại, Ngài đến để truyền đạt ý nghĩa đầy đủ và cuối cùng của nó. Những người Pharisêu là những tấm gương về vâng phục Luật. Nếu họ gặp phải xung đột về nghĩa vụ, họ tham khảo ý kiến các thầy thông luật. Những người này, trong số các nhiệm vụ giáo dục khác, giúp phân biệt điều quan trọng, phân loại các điều răn "nặng" và các giới răn "nhẹ".
Các môn đệ của Nước Trời không thực hiện sự phân biệt này, và công chính của họ sẽ vượt trội hơn công chính của các thầy thông luật và người Pharisêu, nếu họ được truyền cảm hứng từ Bài Giảng trên Núi. Chắc chắn, "sự công chính" bao gồm một chiều kích xã hội, và một số văn bản cổ đại chỉ định "bố thí" bằng từ này. Nhưng quan trọng hơn, "sự công chính" tóm tắt tất cả những gì người tin đồ phải làm để Thiên Chúa coi họ là người công chính.
Bài Giảng triển khai ba khía cạnh con đường công chính này: trước hết là một loạt các phản đề (Mt 5, 21-48); sau đó một suy ngẫm xung quanh các trụ cột sự công chính: bố thí, cầu nguyện và ăn chay (6, 1-18); cuối cùng, để đạt được sự công chính, lời kêu gọi tin cậy vào Chúa Cha trên trời (6, 19 - 7, 11).
Các phản đề
Chúa Giêsu đặt cạnh nhau những gì thính giả của Ngài biết về Luật ("các con đã học") và quyền năng của chính Ngài ("nhưng Ta bảo các con"). Giọng điệu thẳng thừng những phản đề này khiến một số người đọc Bài Giảng trên Núi như một chương trình hướng đến một tầng lớp tinh hoa, không liên quan đến họ.
Họ quên rằng Chúa Giêsu sử dụng phép cường điệu. Phương pháp dùng sự phóng đại để gây ấn tượng và nhấn mạnh nghiêm túc của những gì đang được nói. Người ta nói: "kẻ ăn trộm trứng sẽ ăn trộm bò". Đối với người đã lấy cắp một quả trứng, không có thẩm phán nào yêu cầu bồi thường một con bò! Tuy nhiên, phép cường điệu nói đúng khi nhắc nhở về cơ chế không thể tránh khỏi của hành vi trộm cắp.
Một chi tiết làm cho việc đọc rõ ràng hơn: Chúa Giêsu diễn đạt các phản đề bằng "các con". Khi Ngài chuyển sang "con", đó là để bổ sung, để nêu một hệ quả thực tế của phản đề.
Phản đề thứ nhất: về tội giết người
Mười Điều Răn cấm giết người, và phiên tòa xét xử tội giết người cho thấy sự thất bại của điều răn. Tuy nhiên, không phải khi gây ra cú đánh chết người thì ta trở thành kẻ phạm tội, mà trong cơn giận đã tích tụ. Vậy, Chúa Giêsu nói, hãy hành động ở nơi các con có thể, về cơn giận của mình thể hiện qua lời lăng mạ. Chúa Giêsu sử dụng một phép cường điệu mà ta có thể hiện đại hóa bằng những từ ngữ này: Ai gọi ai đó là "đồ ngu", sẽ bị đưa ra tòa án hình sự; ai gọi người đó là "đồ ngốc", sẽ vào địa ngục. Phép cường điệu sâu sắc cho ai biết lời nói có thể giết chết như thế nào! Sau đó Chúa Giêsu chuyển sang "con" để rút ra hai hệ quả:
1) Con đến Đền Thờ, có thể từ xa, để dâng một hy lễ. Nhưng ở đó, con nhớ lại anh em của con, đúng hay sai, có mối hận thù với con. Vậy, quay lại! Vì Thiên Chúa cấm giết người, ghét những gì dẫn đến điều đó; Ngài thích sự hòa giải hơn là hy lễ.
2) Trong xung đột tài chính với người láng giềng của con, hãy thích thỏa thuận thân thiện. Vì con có chắc sẽ thắng kiện không? Con thậm chí còn có nguy cơ bị phạt nặng. Bài học tầm thường này bao gồm một bài học khác: thẩm phán thực sự là Thiên Chúa. Vào ngày cuối cùng, con sẽ rất thiếu thốn nếu con vẫn còn nợ sự hòa giải với người lân cận.
Phản đề thứ hai: về tội ngoại tình
Phản đề này có cùng khuôn mẫu: không phải hành động làm cho người ta phạm tội ngoại tình, mà là ngọn lửa được đốt lên ham muốn chiếm hữu. Vậy - và Chúa Giêsu chuyển sang "con" - hãy làm những gì trong quyền năng của con: hãy cắt đứt những cái nhìn không đúng chỗ (mắt con) và ý định hành động (tay con). Không sao với nỗi đau của những cắt bỏ tinh thần này! Tạm thời, nó tránh cho con một sự mất mát toàn bộ, vĩnh viễn.
Trong thế giới nơi thánh sử Luca sống, người ta khá tự nhiên buộc tội phụ nữ ngoại tình. Chúa Giêsu, với Ngài, thách thức sự thống trị của nam giới, như trong phần bổ sung sau đây.
Phản đề thứ ba, bổ sung: về việc ly hôn
"Cũng đã được nói": công thức xác nhận tính chất bổ sung của phản đề, cũng không có phần bổ sung nào bằng "con". Từ "ngoại tình" đã thu hút phần bổ sung này: ly hôn dẫn đến tình trạng ngoại tình. Lời giải thích sẽ được đọc trong Mt 19, 3-9. Hiện tại, hai nhận xét là đủ:
1) Lời trích dẫn của Chúa Giêsu tóm tắt Đnl 24, 1-2 nói như sau: một người đàn ông đuổi vợ mình, được trang bị một giấy ly hôn, vì ông ta đã tìm thấy trong cô ấy "một điều không đúng đắn"; nếu, vì nhiều lý do khác nhau, người phụ nữ tái hôn này lại trở thành độc thân, người chồng đầu tiên của cô không còn quyền nào đối với cô. Trong một thế giới nơi đàn ông làm luật, đây là một biện pháp có lợi cho phụ nữ. Nhưng vào thời Chúa Giêsu, các thầy thông luật tập trung vào bản chất của "điều không đúng đắn" cho phép chồng ly hôn vợ.
2) Lời nói ban đầu của Chúa Giêsu chưa có phạm vi pháp lý mà các Giáo hội sẽ rút ra. Nó vẫn nằm trong phép cường điệu: Hãy làm hết sức mình để sống cuộc hôn nhân, và câu hỏi về ly hôn sẽ không nảy sinh!
Phản đề thứ tư: về lời thề
Sau sự chệch hướng, hồ sơ tiếp tục với một trích dẫn hợp nhất Xh 20, 7; Lv 19, 12; Ds 20, 3 và Đnl 23, 22. Như vậy, hai lĩnh vực được kết hợp: lời hứa với Thiên Chúa và lời thề người ta tuyên bố, ví dụ trong vấn đề tư pháp. Nếu Luật muốn ngăn chặn lời thề gian, Chúa Giêsu rất triệt để: không thề gì cả, lấy làm chứng những gì thiêng liêng nhất. Hệ quả bằng "con": đừng thậm chí thề trên đầu mình, vì con không phải là chủ nhân của thời gian sống của mình. Kết luận trở lại "các con"; nó ra lệnh một sự rõ ràng trong lời nói vang vọng với phúc thứ của những tâm hồn trong sạch.
Đi xa hơn
Các phản đề của Chúa Giêsu bao gồm ba nguyên tắc không thể tách rời, giống như ba chân của giá ba chân: việc thực hành tốt các luật là việc suy ngẫm về mục đích sâu sắc của chúng, đồng thời thúc đẩy đoàn kết và đồng thời quan tâm đến những người yếu thế nhất trong nhóm. Nhận diện ba chiều kích này trong suốt văn bản.
Claude Tassin
Bài Giảng: Nếu con muốn, con có thể?
"Nếu con muốn, con có thể", ông bà tôi thường nói. Chính với những từ ngữ gần như tương tự mà văn bản của Sirach bắt đầu. Thường thì chúng ta có ý muốn, nhưng quyền năng vẫn còn phải chứng minh. Người ta phải vượt qua chính mình để làm những gì mình muốn. Hãy nghĩ đến các vận động viên đã hy sinh và triển khai rất nhiều năng lượng để đạt được những gì họ muốn: chiến thắng! Chúa Giêsu đề xuất ba thách thức thiết yếu cho cuộc sống nơi chúng ta được yêu cầu phải vượt qua chính mình nếu chúng ta muốn mọi việc diễn ra tốt đẹp: quản lý xung đột, quan hệ giữa nam và nữ và tính chân thực.
Quản lý xung đột
Đây thực sự là nơi đầu tiên chúng ta phải vượt qua chính mình! Chúa Giêsu nói với chúng ta trước khi giết người, đã có những điều kiện làm hư hỏng trái tim chúng ta. Khi chúng ta cho phép sự thù hận, khinh thường, thống trị, đe dọa, ghen tị xâm chiếm trái tim chúng ta, đã quá muộn để tránh cái chết về thể xác hoặc tâm lý.
Quan hệ giữa nam và nữ
Trước khi phạm tội ngoại tình, Chúa Giêsu mời chúng ta chinh phục tâm trí, nguồn gốc của các lựa chọn của chúng ta. Ngài yêu cầu chúng ta xác định ý định? Điều gì khiến tôi muốn rời bỏ người vợ hoặc chồng của tôi vì một người khác? Những rễ nào tôi đã để nảy mầm trong tôi để không còn duy trì lòng trung thành nữa? Hãy tránh để vết thương vẫn mở, thiếu tôn trọng được thiết lập và thiếu chú ý chết đi để có các mối quan hệ giữa các cá nhân lành mạnh hơn.
Tính chân thực
Thời đại của chúng ta được đánh dấu bởi lời nói dối, chúng ta thấy điều này với cuộc chiến ở Ukraine, với một số nhà lãnh đạo tuyên bố tin tức giả mạo và tự mình cho rằng họ có sự thật! Không dễ để tìm ra hướng đi. Các mối quan hệ nhân loại bị tham nhũng từ bên trong bởi đạo đức giả, xảo quyệt, nói dối, lừa dối và bởi các mạng xã hội, tràn ngập những kẻ âm mưu và thông tin sai lệch. Chúa Giêsu mời chúng ta đến với sự thật trong các mối quan hệ nhân loại của chúng ta. Không phải bởi một lời thề bên ngoài mà chúng ta chứng minh sự trung thực của mình, mà bằng giá trị của lời nói của chúng ta phù hợp với hành động của chúng ta.
Kết luận
Chúa Giêsu mời chúng ta cảnh giác ngay từ những dấu hiệu đầu tiên để tránh hỗn loạn. Luật cổ xưa gợi lên các tình huống cho "sống chung" dưới ánh mắt Thiên Chúa. Chúa Giêsu đi sâu hơn, đó là lý do tại sao Ngài nói: "Ta không đến để bãi bỏ, mà để hoàn thành". Luật quan trọng, nhưng quan trọng hơn là Ngài mời chúng ta về tinh thần Luật để vượt qua công chính của các thầy thông luật và người Pharisêu để bước vào Vương quốc. Nếu chúng ta muốn loại bỏ bạo lực, bất công... Chúng ta phải đi đến nguồn gốc của trái tim mình và loại bỏ càng sớm càng tốt những dấu hiệu đầu tiên có thể suy thoái. Chúa Giêsu nhắc nhở Luật quan trọng, vì nó cho phép sống trong xã hội, nhưng điều quan trọng nhất là tinh thần Luật. Tôn trọng con người đi trước tôn trọng quy tắc, đó là điều mới mẻ! Nếu chúng ta muốn, thì chúng ta có thể... bởi quyền năng của Chúa Thánh Thần đã được ban cho chúng ta!
Chantal Desmarais
Feu Nouveau 66/2
