Bài ca tiễn đưa (Kết Lễ))
Cụm từ "bài ca tiễn đưa" thường được hiểu là "bài ca kết thúc buổi cử hành". Lời của bài ca này thường nói rằng, nhờ những hoa trái nhận được nơi bí tích Thánh Thể, chúng ta phải trở thành những nhà truyền giáo của Tin Mừng, chẳng hạn như: "Hãy đi khắp thế gian" (TL20-76), có điệp khúc lặp lại những công thức sai đi được quy định trong Sách Lễ.
Bài ca tiễn đưa hay bài ca ra về?
Nếu tầm quan trọng của bài ca nhập lễ đã được nêu rõ trong lời tựa chung của Sách Lễ Rôma (để mở đầu buổi cử hành, giúp các tín hữu hiệp nhất, đưa tâm trí họ vào mầu nhiệm của mùa phụng vụ và tháp tùng đoàn rước của linh mục cùng các thừa tác viên), thì lại không có gì được quy định cho một "bài ca tiễn đưa" nào đó! Các nghi thức kết lễ khá ngắn gọn: các thông báo nếu cần, lời chào và phép lành của linh mục, việc sai dân chúng ra về do phó tế hoặc linh mục thực hiện "để mỗi người trở về làm việc lành, ngợi khen và chúc tụng Chúa", và cuối cùng là việc hôn bàn thờ của các thừa tác viên có chức thánh (Quy chế Tổng quát Sách Lễ Rôma, số 90). Các nghi thức này được mô tả chi tiết hơn ở các số 166 đến 170, và hoàn toàn không hề nhắc đến bất kỳ bài ca nào để đệm hay kết thúc chúng.
Trước Công đồng Vatican II, khi thánh lễ còn được hát bằng tiếng La-tinh, người ta thường cho phép cộng đoàn hát một bài thánh ca bình dân bằng tiếng Pháp, sau phép lành và lời sai đi. Ngày nay, vì các tín hữu đã có thể tham gia trọn vẹn vào việc ca hát trong suốt thánh lễ, "bài ca ra về" như vậy dường như không còn lý do tồn tại nữa.
Bài ca tiễn đưa là gì?
Vậy nên, Quy chế Tổng quát Sách Lễ Rôma không hề nhắc đến một bài ca tiễn đưa hay "bài ca ra về" nào để kết thúc buổi cử hành Thánh Thể. Tuy nhiên, quả thật có một mã phân loại SECLI (Ban Thư ký các nhà xuất bản thánh ca phụng vụ) dành cho các bài ca tiễn đưa, mang chữ cái T. Ở đó ta tìm thấy những bài ca như "Nếu Chúa Cha gọi con" (T154-1, CNA 721), "Dân tộc anh em" (T122, CNA 576), "Hãy nắm lấy tay Chúa đưa ra" (T42-2, CNA 580), "Được kêu gọi xây dựng Nước Trời" (TK51-32) hay "Dân Chúa, đừng hổ thẹn" (T9, CNA 575). Những bài ca quen thuộc này, vốn được xem là "bài ca tiễn đưa", đôi khi cũng có thể được chọn để mở đầu một buổi cử hành. Lời của chúng thật ra nói rằng, với tư cách là những người đã chịu phép rửa, chúng ta là sứ giả của Tin Mừng, được sai đi vào thế gian để loan báo những kỳ công của Thiên Chúa và dâng lời tạ ơn.
Vậy nên đừng nhầm lẫn bài ca tiễn đưa với bài ca ra về. Bài ca tiễn đưa trước hết được nhận diện qua nội dung lời ca, vốn nhắc lại sứ mạng mà chúng ta đã lãnh nhận vào ngày chịu phép rửa. Bài ca này đặc biệt có thể được dùng để kết thúc một buổi đại hội hay một đêm canh thức, qua đó nhắc lại đồng thời chiều kích cộng đoàn và cá nhân của việc sai đi.
Một bài ca kính Đức Mẹ?
Câu hỏi về vị trí của một bài ca kính Đức Maria trong buổi cử hành cũng thường được đặt ra. Người ta thường chọn một bài ca kính Đức Trinh Nữ để làm "bài ca tiễn đưa". Đây là một bài ca sùng kính, không bắt buộc phải có trong chính buổi cử hành Thánh Thể. Tuy nhiên, cũng có thể là điều tốt để hát và cầu nguyện với Đức Mẹ vào cuối một số buổi cử hành: trong tháng Năm, "tháng kính Đức Mẹ", cũng như trong tháng Mười, "tháng Mân Côi".
Tại một đền thánh kính Đức Mẹ hay một giáo xứ dưới sự bảo trợ của Đức Maria, việc chọn cầu nguyện với Đức Bà qua một bài ca vào cuối buổi cử hành có thể là điều thích hợp. Chẳng hạn, người ta có thể chọn các điệp ca Grêgôriô truyền thống: Alma Redemptoris Mater (từ Chúa Nhật I Mùa Vọng cho đến lễ Dâng Chúa vào Đền Thánh, ngày 2 tháng 2), Ave Regina caelorum (trong suốt Mùa Chay), Regina caeli (từ đêm Vọng Phục Sinh cho đến lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống) và Salve Regina (trong suốt Mùa Thường Niên sau lễ Hiện Xuống cho đến lễ Chúa Kitô Vua).
Vì trong nghi thức không có quy định kết thúc buổi cử hành bằng một bài ca gọi là "tiễn đưa", nên ở những nơi có phong cầm viên, có thể để người ấy chơi một tác phẩm trong kho tàng nhạc phụng vụ phù hợp với hoàn cảnh. Ở các giáo xứ khác, một bài ca ra về cũng có thể được hoan nghênh nếu nó phù hợp với mùa phụng vụ và diễn tả được tâm tình tạ ơn của cộng đoàn.
Julien Courtois là trưởng ca đoàn nhà thờ chính tòa Puy-en-Velay từ năm 2015.
