Chúa Nhật XXIX Thường Niên A

Chúa Nhật XXIX Thường Niên A

Bài Ðọc I: Trích sách Tiên tri Isaia 45, 1. 4-6

“Ta đã cầm tay hữu của Cyrô để bắt các dân suy phục trước mặt nó”.

Ðây Chúa phán cùng Cyrô, kẻ xức dầu của Chúa mà Ta đã cầm tay hữu nó, để bắt các dân suy phục trước mặt nó, bắt các vua quay lưng lại, mở các cửa trước mặt nó, và các cửa không được đóng lại:

Nhân vì Giacóp tôi tớ Ta, và Israel kẻ Ta kén chọn, Ta đã gọi đích danh ngươi: Ta đã kêu gọi ngươi khi ngươi không nhận biết Ta. Ta là Chúa, và chẳng còn chúa nào khác: ngoài Ta ra, không có Thiên Chúa nào nữa. Ta đã thắt lưng cho ngươi khi ngươi không nhận biết Ta, để các kẻ từ đông sang tây nhận biết rằng ngoài Ta ra không có ai khác: Ta là Chúa, và chẳng có chúa nào khác.

Bài Ðọc II: Khởi đầu thư thứ nhất của Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Thêxalônica 1 Tx 1, 1-5b

“Tôi hằng nhớ đến đức tin, đức cậy và đức mến của anh em”.

Phaolô, Silvanô và Timôthêu kính gửi giáo đoàn thành Thêxalônica trong Thiên Chúa Cha và trong Chúa Giêsu Kitô. Nguyện chúc cho anh em được ân sủng và bình an.

Tôi hằng tạ ơn Thiên Chúa cho mọi người anh em, trong khi tôi cầu nguyện, tôi hằng nhớ đến anh em không ngừng; tôi nhớ đến sự nghiệp của lòng tin, công việc của lòng bác ái, sự vững lòng trông cậy của anh em vào Ðức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta, trước mặt Thiên Chúa là Cha chúng ta. Hỡi anh em là những kẻ được Thiên Chúa yêu mến, tôi từng biết anh em được Chúa tuyển chọn, bởi vì Tin Mừng của chúng tôi ở nơi anh em, không phải chỉ với lời nói mà thôi, mà là với quyền năng, với Thánh Thần và với lòng xác tín.

Phúc Âm: Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu 22, 15-21

“Cái gì của Cêsarê thì hãy trả cho ông Cêsarê, và cái gì của Thiên Chúa thì hãy trả cho Thiên Chúa”.

Khi ấy, các người biệt phái họp nhau lại bàn mưu để bắt bẻ Chúa Giêsu trong lời nói. Các ông sai môn đồ của các ông đi với những người thuộc phái Hêrôđê đến nói với Người rằng: “Thưa Thầy, chúng tôi biết Thầy là người ngay chính, căn cứ theo sự thật mà dạy bảo đường lối Thiên Chúa. Thầy chẳng cần để ý đến ai, vì Thầy không tây vị người nào. Vậy xin Thầy nói cho chúng tôi biết Thầy nghĩ thế nào: Có được phép nộp thuế cho Cêsarê hay không?” Chúa Giêsu thừa hiểu ác ý của họ, nên nói: “Bọn người giả hình, các ngươi gài bẫy Ta làm gì? Hãy đưa Ta xem đồng tiền nộp thuế”. Họ đưa cho Người một đồng bạc. Và Chúa Giêsu hỏi họ: “Hình tượng và danh hiệu này là của ai?” Họ thưa rằng: “Của Cêsarê”. Bấy giờ Người bảo họ rằng: “Vậy, cái gì của Cêsarê thì hãy trả cho Cêsarê, và cái gì của Thiên Chúa thì hãy trả cho Thiên Chúa”.

Vài ý chính Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu 22,15-21

Trong khuôn khổ tuần lễ cuối cùng của Đức Giêsu tại Giêrusalem, truyền thống Nhất Lãm đã gom lại những lập trường của Đức Giêsu đối với các trào lưu Do Thái khác nhau. Câu hỏi về việc nộp thuế cho Xêda chưa bao giờ thôi đặt ra cho người ta nhiều suy nghĩ.

Trước hết, cần đặt câu hỏi này vào bối cảnh đời sống tại Palestine thời Đức Giêsu. Điều đáng ngạc nhiên là người Pharisêu và phe Hêrôđê lại cùng nhau can thiệp. Phe Hêrôđê là những người ủng hộ Hêrôđê Antipa, tiểu vương miền Galilê; ông này, như một chư hầu khúm núm, đã xây thành Tibêria để tôn vinh hoàng đế Tibêriô. Vốn đa nghi, ông đã giết Gioan Tẩy Giả và tính chuyện truy đuổi Đức Giêsu (Lc 13,31).

Nhóm Nhiệt Thành

Theo nghĩa Kinh Thánh, lòng nhiệt thành là sự gắn bó say mê với Thiên Chúa và với Lề Luật của Người. Tự nó là một nhân đức, nhưng nhân đức ấy có nguy cơ bị vẩn đục bởi ý muốn dùng sức mạnh để áp đặt niềm xác tín của mình. Chính vì thế mà Phaolô có thể nói rằng thời trẻ, ông đã bách hại các Kitô hữu "vì lòng nhiệt thành" (Pl 3,5). Hình mẫu là Pinơkhát, người đã dùng một mũi giáo đâm chết một người Ítraen cùng với người đàn bà đồng lõa theo việc thờ thần Baan Pơo (Ds 25,6-9). Chỉ đến thời Chiến tranh Do Thái (66-70), theo sử gia Flaviô Giôxép, nhóm Nhiệt Thành mới hoạt động như một nhóm vũ trang cạnh tranh với những phe nổi dậy khác.

Tính chính đáng của thuế

Suốt dòng lịch sử, người ta chứng kiến những cuộc nổi dậy của dân chúng chống lại gánh nặng của đủ loại thuế, nhất là khi gánh nặng ấy còn bị đè thêm bởi sự lạm quyền của những kẻ thu thuế. Chính vì thế mà Giuđa người Galilê đã gây ra một cuộc nổi loạn bị đàn áp khốc liệt. Ông Gamaliên sẽ nhắc đến chuyện này (Cv 5,37).

Thứ thuế được nói đến ở đây là thuế mà mỗi người phải nộp, bất kể hoàn cảnh riêng ra sao. Không trả lời trực tiếp, Đức Giêsu bảo những người đối thoại với Người cho Người xem đồng tiền họ dùng trong đời sống hằng ngày: một đồng đênariô in hình nhà cầm quyền. Câu trả lời rõ ràng về nguyên tắc, phân biệt hai lĩnh vực: lĩnh vực của Xêda và lĩnh vực của Thiên Chúa. Tuy nhiên, liệu có dễ phân biệt như thế không khi Xêda hành xử như một chủ nhân tuyệt đối?

Trong thư gửi tín hữu Rôma, Phaolô sẽ tuyên bố rằng mọi quyền bính đều đến từ Thiên Chúa, và do đó phải vâng theo các mệnh lệnh nhận được và nộp các thứ thuế (Rm 13,1-7). Dù vậy, ông vẫn nhắc đến quyền của lương tâm (c. 5), là lương tâm không thể chấp nhận những mệnh lệnh trái với đức tin hay công lý. Giáo huấn này cũng được tìm thấy trong những lời khuyên của Phêrô (1 Pr 2,13-17) và nơi các nhà hộ giáo thế kỷ thứ hai.

Édouard Cothenet

Linh mục giáo phận Bourges và giáo sư danh dự Học viện Công giáo Paris

Bài giảng: Hình ảnh của Thiên Chúa

Chỉ cần một hình nổi trên đồng tiền nộp thuế… Giống như những đồng tiền được đúc sau một trận chiến thắng, một tỉnh vừa chinh phục, hay nhân những sự kiện đáng nhớ, những liên minh, lễ hội và các dịp khác… Chỉ cần một hình nổi của Xêda. Người Pharisêu và những người theo phe Hêrôđê rất muốn gài bẫy Đức Giêsu. Khi một ngôn sứ trở nên phiền toái, người ta phải tìm mọi cách bắt lỗi ông và chứng minh rằng ông tự mâu thuẫn. Do đó mới có câu hỏi: "Theo Thầy, có được phép nộp thuế cho Xêda hay không?" Đức Giêsu chọn một con đường khác mà cả người Pharisêu lẫn phe Hêrôđê đều không lường trước. Điều đó khiến người nghe ngỡ ngàng. Và cũng khiến chúng ta ngỡ ngàng.

Trong câu trả lời của Đức Giêsu, điều thuộc về Xêda hoàn toàn rõ ràng: đó chỉ là đồng tiền được đúc tại Rôma, trên đó có khắc hình hoàng đế. Vậy phải trả nó lại cho chủ của nó. Đức Giêsu từ chối thờ phượng Xêda, kẻ tự đứng lên như một vị thần, và Người cũng từ chối thờ phượng một vị thần được làm theo hình ảnh của Xêda.

Tuy nhiên, không nên vội thu hẹp việc suy niệm Tin Mừng này thành một bài học, dù ngắn gọn, về mối tương quan giữa Thiên Chúa và tiền bạc hay giữa Thiên Chúa và nhà nước. Làm thế là quên rằng, dù trong mọi hoàn cảnh, chúng ta phải tự hỏi điều gì trong đời mình thuộc về Xêda và điều gì thuộc về Thiên Chúa, câu nói này còn dẫn chúng ta đi xa hơn và nhắc lại một chân lý sâu xa hơn về con người, và do đó về mỗi người chúng ta. Bí tích Rửa Tội của chúng ta, theo một nghĩa nào đó, là một lá thư sai đi; và nếu trên đồng tiền in hình Xêda, thì trên chúng ta được "in" hình ảnh của Thiên Chúa, hay đúng hơn, chúng ta được dựng nên theo hình ảnh và giống Thiên Chúa. Chúng ta là đồng "tiền" trên đó in hình ảnh của Thiên Chúa. Từ thế kỷ IV, người ta đã đọc thấy dưới ngòi bút của một tác giả vô danh: "Hình ảnh của Thiên Chúa không in trên vàng, nhưng in trên loài người. Đồng tiền của Xêda bằng vàng, đồng tiền của Thiên Chúa là nhân loại… nơi Thiên Chúa được chiêm ngưỡng."

Chắc hẳn đó là điều làm nên niềm vui của Phaolô khi ông viết cho cộng đoàn Thêxalônica và tạ ơn Thiên Chúa, vì khi đức tin hoạt động nơi đó, đức mến chịu vất vả và đức cậy bền vững, thì Thiên Chúa tự nói ra, Thiên Chúa tỏ mình, Thiên Chúa hiện diện nơi đó. Là những người đã được rửa tội, chúng ta là những môn đệ thừa sai, để nơi mỗi con người, hình ảnh của Thiên Chúa đã in trong tâm hồn họ được rạng ngời.

Vì chúng ta thường là cuốn Kinh Thánh duy nhất mà thế giới còn đọc, nên hình nổi đơn sơ trên đồng tiền đời ta không thể bị cất kỹ trong túi. Nó được làm ra để được nhân lên, để được trao ban cách quảng đại. Sứ điệp của Đức Kitô mang tính phổ quát. Những ai đã được hưởng nhờ sứ điệp ấy, tức là chúng ta, có bổn phận loan báo và rao giảng nó. Trên mọi châu lục, dù hoàn cảnh ra sao, giữa niềm vui và nỗi khổ, những câu hỏi và hoài nghi, những dự định hay thất bại, chúng ta là đồng tiền trên đó in một Lời ban sự sống và nâng con người đứng dậy, một Lời làm cho con người hạnh phúc! Lạy Chúa, ánh sáng tôn nhan Chúa đã để lại dấu ấn của Ngài trên chúng con (x. Tv 4,7). Xin cho ánh sáng ấy chiếu tỏa qua chúng con. Đó là cách đẹp nhất để chúng ta trả lại cho Thiên Chúa những gì thuộc về Người!

José Gierkens