Chúa Nhật XXVII Thường Niên A
Bài Ðọc I
“Vườn nho của Chúa các đạo binh là nhà Israel”.
Trích sách Tiên tri Isaia 5, 1-7
Tôi sẽ ca tặng người yêu bài hát của cô bác tôi về vườn nho.
Người tôi yêu có một vườn nho trên đồi xinh tươi. Người rào giậu, nhặt đá, trồng cây chọn lọc, xây tháp giữa vườn, lập máy ép trong vườn, và trông mong nó sinh quả nho, nhưng nó lại sinh toàn nho dại.
Vậy giờ đây, hỡi dân cư Giêrusalem và người Giuđa, hãy luận xét giữa ta và vườn nho ta. Nào còn việc gì phải làm cho vườn nho ta mà ta đã không làm? Sao ta trông mong nó sinh quả nho, mà nó lại sinh quả nho dại!
Giờ đây ta tỏ bày cho các ngươi biết ta sẽ làm gì đối với vườn nho ta: Ta sẽ phá hàng rào, để nó bị tàn phá, sẽ phá tường để nó phải bị giầy đạp. Ta sẽ bỏ nó hoang vu, không cắt tỉa, không vun xới; gai góc sẽ mọc lên, và ta sẽ khiến mây không mưa xuống trên nó. Vườn nho của Chúa các đạo binh là nhà Israel, và người Giuđa là chồi cây Chúa vui thích. Ta trông mong nó thực hành điều chính trực, nhưng đây toàn sự gian ác. Ta trông mong nó thực hành đức công bình, nhưng đây toàn là tiếng kêu oan.
Bài Ðọc II
“Thiên Chúa bình an sẽ ở cùng anh em”.
Trích thư Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Philipphê 4, 6-9.
Anh em thân mến, anh em đừng lo lắng gì hết, nhưng trong khi cầu nguyện, anh em hãy trình bày những ước vọng lên cùng Chúa, bằng kinh nguyện và lời cầu xin đi đôi với lời cảm tạ. Và bình an của Thiên Chúa vượt mọi trí hiểu, sẽ giữ gìn lòng trí anh em trong Chúa Giêsu Kitô.
Vả lại, hỡi anh em, những gì là chân thật, trong sạch, công chính, là thánh thiện, đáng yêu chuộng, danh thơm tiếng tốt, là nhân đức, là luật pháp đáng khen, thì anh em hãy tưởng nghĩ những sự ấy. Những điều anh em đã học biết, đã lãnh nhận, đã nghe và đã thấy nơi tôi, anh em hãy đem những điều đó ra thực hành, thì Thiên Chúa bình an sẽ ở cùng anh em.
Phúc Âm
“Ông sẽ cho người khác thuê vườn nho”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu 21, 33-43
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các thượng tế và các kỳ lão trong dân rằng: “Các ông hãy nghe dụ ngôn này: Có ông chủ nhà kia trồng được một vườn nho. Ông rào dậu chung quanh, đào hầm ép rượu và xây tháp canh, đoạn ông cho tá điền thuê, rồi đi phương xa. Ðến mùa nho, ông sai đầy tớ đến nhà tá điền để thu phần hoa lợi. Nhưng những người làm vườn nho bắt các đầy tớ ông: đánh đứa này, giết đứa kia và ném đá đứa khác. Chủ lại sai một số đầy tớ khác đông hơn trước, nhưng họ cũng xử với chúng như vậy. Sau cùng chủ sai chính con trai mình đến với họ, vì nghĩ rằng: Họ sẽ kính nể con trai mình. Nhưng bọn làm vườn vừa thấy con trai ông chủ liền bảo nhau: “Ðứa con thừa tự kia rồi, nào anh em! Chúng ta hãy giết nó đi và chiếm lấy gia tài của nó”. Rồi họ bắt cậu, lôi ra khỏi vườn nho mà giết. Vậy khi chủ về, ông sẽ xử trí với bọn họ thế nào?” Các ông trả lời, “Ông sẽ tru diệt bọn hung ác đó, và sẽ cho người khác thuê vườn nho để cứ mùa nộp phần hoa lợi”.
Chúa Giêsu phán: “Các ông chưa bao giờ đọc thấy trong Kinh Thánh: “Chính viên đá bọn thợ loại ra, đã trở nên viên đá góc. Ðó là việc Chúa làm và là việc lạ lùng trước mắt chúng ta!” Bởi vậy, Tôi bảo các ông: Nước Thiên Chúa sẽ cất khỏi các ông để trao cho dân tộc khác biết làm cho trổ sinh hoa trái”.
Vài ý chính Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu 21,33-43
Lịch sử Cứu độ
Trong Tin Mừng, Đức Giêsu dùng cùng một phương pháp và cùng một ẩn dụ như ngôn sứ Isaia trong bài đọc thứ nhất. Tuy nhiên, dụ ngôn này mang tính ẩn dụ rõ rệt hơn và phức tạp hơn đôi chút. Theo mọi dấu hiệu, Thiên Chúa vẫn là chủ vườn nho, nhưng chính Ngài không còn là người trồng nho nữa. Vườn nho, theo tinh thần bản văn Isaia, có thể tượng trưng cho dân (hoặc Nước Thiên Chúa được trao cho Israel qua các thủ lãnh của họ). Vườn nho ấy được cho các tá điền thuê, có lẽ là các thủ lãnh tôn giáo và các kỳ mục mà Đức Giêsu đang ngỏ lời (c. 33). Các thủ lãnh tôn giáo, được trình bày như những người làm công gian ác, bị đặt đối lập với các đầy tớ đích thực, là các ngôn sứ Thiên Chúa sai đến mà giới cầm quyền khinh miệt và bách hại (cc. 34-36). Cuộc xung đột này là điều quen thuộc trong Kinh Thánh, và vào thời Mátthêu, các truyền thống cổ xưa về cuộc tử đạo của các ngôn sứ vẫn còn rất sống động. Ngắn gọn và chính xác hơn Máccô, nguồn mà ông dựa vào, Mátthêu nói đến hai lần sai phái. Hai lần này tương ứng hoặc với các Tiền ngôn sứ rồi các Hậu ngôn sứ trong quy điển Do Thái, hoặc với các ngôn sứ rồi các hiền nhân và các kinh sư kế tục họ (x. Mt 23,34). Người con đến sau họ, nhưng vượt trên họ vì là người thừa tự; anh bị giết bên ngoài vườn nho, như Đức Giêsu bị giết bên ngoài thành Giêrusalem (cc. 37-39). Như thế, dụ ngôn này, chắc chắn đã được làm rõ và phong phú thêm sau các biến cố Phục Sinh, tóm tắt toàn bộ lịch sử cứu độ, cho đến cái chết của Đức Giêsu.
Dưới ánh sáng Phục Sinh
Nguyên câu chuyện như thế cũng đủ để người nghe lên án những tá điền sát nhân, và do đó tự lên án chính mình (cc. 40-41). Nhưng Đức Giêsu thêm vào một trích dẫn Kinh Thánh (Tv 117 (118), 22-23), cho thấy cả quan điểm Kitô giáo phát xuất từ đức tin Phục Sinh. Trích dẫn này đưa chúng ta, không cần chuyển tiếp, từ hình ảnh vườn nho sang hình ảnh một công trình xây dựng. Một mối liên kết tương tự cũng thấy nơi thánh Phaolô, khi ngài viết cho tín hữu Côrintô: « Anh em là cánh đồng của Thiên Chúa, là ngôi nhà Thiên Chúa xây dựng » (x. 1 Cr 3,5-17). Lần này, giới lãnh đạo tôn giáo xuất hiện dưới hình ảnh những người thợ xây loại bỏ người con. Người con được biểu tượng ở đây bằng tảng đá bị loại bỏ, nhưng đã trở nên đá tảng góc tường nhờ hành động của Thiên Chúa (c. 42). Sự ám chỉ đến cuộc phục sinh này cho phép hoàn tất câu chuyện về người con theo đức tin Phục Sinh. Vì vậy, giới lãnh đạo sẽ bị lấy mất trách nhiệm đối với Nước Thiên Chúa, để trao cho « một dân biết làm cho Nước ấy sinh hoa lợi » (c. 43). Đó là một dân mới của Thiên Chúa, sống theo sự công chính mà Đức Giêsu, Đấng Mêsia và Con Thiên Chúa, người thừa tự và thủ lãnh của Nước ấy, đã giảng dạy. Kết cục này quy chiếu về hoàn cảnh của Mátthêu vào lúc ông viết: Giêrusalem và Đền Thờ đã bị phá hủy, và các Kitô hữu từ nay tạo thành một nhóm tôn giáo tự lập, tách khỏi Do Thái giáo.
Stéphane Beauboeuf, tốt nghiệp văn chương cổ điển, chú giải Kinh Thánh và thần học; giảng dạy tại Học viện Công giáo Paris.
Bài giảng: Vườn nho của Thiên Chúa
Palestine là vùng đất của những vườn nho. Để lớn lên, sinh hoa trái và cho ra rượu ngon, một vườn nho cần được chăm sóc rất nhiều. Nó đòi hỏi tay nghề và lao nhọc vất vả. Bài đọc thứ nhất mô tả tất cả công việc mà người trồng nho đã làm. Cũng như Isaia, Đức Giêsu biết giá trị của một vườn nho. Vì thế, Người dùng lại chính ẩn dụ ấy. Tuy nhiên, Thiên Chúa không còn là người trồng nho nữa; sứ mạng này dường như từ nay được giao cho các thủ lãnh tôn giáo và các kỳ mục mà Đức Giêsu đang ngỏ lời. Vườn nho có sinh hoa trái chăng?
Thiên Chúa kiên nhẫn, Ngài không nản lòng. Ngài còn sai chính con mình đến. Lịch sử nhân loại dưới cái nhìn của Thiên Chúa, qua đôi mắt của Thiên Chúa, là như thế. Đây là một dụ ngôn cho chúng ta đoán được nỗi đau khổ của Thiên Chúa: tình yêu của Ngài dành cho vườn nho không được nhìn nhận, những hoa trái duy nhất Ngài thu hoạch được là bạo lực và sự khước từ. Nếu Tin Mừng dừng lại ở đó, nó sẽ kết thúc bằng một thất bại: tình yêu bị đánh bại, Thiên Chúa bị đánh bại.
Tuy nhiên, Đức Giêsu thêm vào một lời Kinh Thánh, và hình ảnh vườn nho nhường chỗ cho hình ảnh một công trình xây dựng: « Tảng đá thợ xây loại bỏ lại trở nên đá tảng góc tường; đó là công trình của Chúa ». Đức tin Phục Sinh soi sáng câu chuyện này. Con Thiên Chúa, dù bị chính người nhà khước từ, đã trở nên nguồn ơn Cứu độ cho mọi người. Nhờ Người, với Người và trong Người, nhân loại có thể sinh hoa trái dồi dào. Chiến thắng của Đấng Phục Sinh!
Con người đã sa vào cám dỗ tách mình khỏi Thiên Chúa, sống mà không có Ngài. Thế giới đã trở thành một của cải phải chiếm đoạt, chứ không còn là một kho tàng để chia sẻ và làm cho sinh lợi.
Quanh viên đá góc tường, chúng ta hãy cùng nhau kiến tạo một thế giới nơi các dân tộc sống trong hòa bình, nơi trái đất và tài nguyên của nó không còn bị một thiểu số chiếm đoạt. Ước gì nhân loại chúng ta cuối cùng sinh được những hoa trái Thiên Chúa mong đợi: công lý và sự thật, tình yêu và tha thứ, đức tin và niềm hy vọng.
Ghislain Katambwa Kabondo
