Con gái Pharaô, một hoàng hậu không tên trong Kinh Thánh
Ảnh: Phạm vi công cộng – « Salômôn thờ ngẫu tượng », 1724, Sebastiano Ricci, Galleria Sabauda, Turin.
Vua Salômôn lừng danh đã cưới con gái Pharaô. Cuộc liên minh này đáng để chúng ta dừng lại tìm hiểu về nhân vật nữ đầy bí ẩn ấy…
Kinh Thánh cho biết vợ của vua Salômôn là con gái Pharaô. Tuy nhiên, trình thuật Kinh Thánh hoàn toàn không nhắc đến tên bà. Thật vậy, sách Các Vua quyển thứ nhất kể rằng: « Vua Salômôn trở thành con rể của Pharaô, vua Ai Cập; vua cưới con gái Pharaô và đưa về thành Đavít, trong khi chờ xây xong cung điện của mình, Nhà của Đức Chúa và tường thành bao quanh Giêrusalem » (1 V 3,1).
Vị hoàng hậu không tên này chỉ được nhắc đến bằng danh xưng bat Par’oh, tiếng Híp-ri nghĩa là « con gái Pharaô ». Tại sao chỉ có một chi tiết duy nhất ấy? Chúng ta có thể rút ra điều gì? Rõ ràng cuộc hôn nhân chưa từng có trong lịch sử dân Israel này mang một chiều kích chính trị không thể chối cãi. Cuộc liên minh chiến lược giữa cường quốc Ai Cập và Salômôn, một vị vua ngoại bang, lại là người Do Thái, hẳn phải có vẻ khác thường. Tuy nhiên, cuộc liên minh giữa kẻ thù ngày trước với dân Israel qua cuộc hôn nhân với con gái Pharaô cho thấy sức mạnh chiến lược mà vương quốc Israel và Nhà Đavít đã đạt được vào thời ấy trước các cường quốc ngoại bang lân cận.
Một công chúa Ai Cập
Dường như không có gì đủ đẹp để làm hài lòng người vợ mới của vua Salômôn. Dù Kinh Thánh không bao giờ gọi bà rõ ràng là « hoàng hậu », hẳn bà phải có một địa vị rất đặc biệt vì xuất thân hoàng tộc. Sách Các Vua còn cho biết Salômôn đã xây cho bà một cung điện giống như cung điện của mình: « Cung điện nơi vua ở thì nằm trong một sân khác, phía sau Tiền Đình, nhưng cùng một kiểu kiến trúc. Vua cũng xây cho con gái Pharaô, người vua đã cưới làm vợ, một cung điện giống như tiền đình ấy » (1 V 7,8). Sách Sử Biên Niên quyển thứ hai còn nói rõ hơn: « Vua Salômôn đưa con gái Pharaô từ thành Đavít lên cung điện vua đã xây cho bà ». Vì vua nói: « Một người đàn bà không được ở trong cung điện của Đavít, vua Israel, vì những nơi Hòm Bia của Đức Chúa đã vào đều là nơi thánh » (2 Sb 8,11). Như thế, con gái Pharaô, một người ngoại bang, không thể và không được ở lại chính nơi Hòm Bia Giao Ước được gìn giữ…
Vì vậy, có thể nghĩ rằng người vợ này của Salômôn được hưởng mọi sự quan tâm dành cho một hoàng hậu phối ngẫu, với một chỗ đứng ưu tiên giữa vô số hoàng phi. Kinh Thánh nhắc lại rằng « vua Salômôn yêu nhiều phụ nữ ngoại bang: ngoài con gái Pharaô, còn có những phụ nữ Môáp, Ammon, Êđôm, Xiđôn và Khết » (1 V 11,1). Vị trí ưu tiên của con gái Pharaô trong tư cách là vợ Salômôn dường như được xác nhận qua của hồi môn khác thường mà vua cha đã tặng nàng nhân dịp cưới: « Pharaô, vua Ai Cập, đã lên đánh Ghede, chiếm thành và phóng hỏa. Người Canaan sống trong thành đều bị ông tàn sát. Rồi ông đem thành ấy làm của hồi môn cho con gái mình, là vợ vua Salômôn » (1 V 9,16). Thành này, còn gọi là Gezer, về sau được Salômôn xây dựng lại.
Một nhân vật bí ẩn
Khác với Giêdaben hay nữ hoàng Sơva, Sách Thánh im lặng về cách cư xử và cuộc đời của người vợ hoàng gia quả thật rất bí ẩn này. Một số truyền thống Do Thái (Midrash và các chú giải khác của các rabbi) đã tìm cách lấp đầy những khoảng trống ấy, khi gán cho bà việc du nhập một số nghi lễ Ai Cập, góp phần làm suy yếu sức mạnh thiêng liêng của vua Salômôn. Tầm quan trọng của vị hoàng hậu bí ẩn này hẳn nằm ở đó. Việc Kinh Thánh hầu như không kể gì về nàng công chúa Ai Cập đã trở thành hoàng hậu phối ngẫu này, một phần có lẽ là do thân phận người ngoại bang của bà, nhất là người Ai Cập. Nhưng trên hết, có lẽ bà đã góp phần làm cho vua Salômôn xa lìa Thiên Chúa thật, như sách Các Vua quyển thứ nhất thuật lại: « Khi vua Salômôn về già, các bà vợ đã làm cho lòng vua ngả theo các thần khác, và lòng vua không còn trọn vẹn với Đức Chúa như lòng vua Đavít, thân phụ vua. (…) Bấy giờ vua Salômôn xây trên núi phía đông Giêrusalem một nơi thờ cho Kemốt, ngẫu tượng ghê tởm của Môáp, và một nơi khác cho Minkôm, ngẫu tượng ghê tởm của con cái Ammon. Vua cũng làm như thế cho tất cả các bà vợ ngoại bang, để họ đốt hương và dâng hy lễ cho các thần của họ »… (1 V 11,4-8). Có lẽ đó là lý do khiến trình thuật Kinh Thánh nói rất ít về vị hoàng hậu bí ẩn này trong Kinh Thánh, dù bà là vợ của vua Salômôn…
Philippe-Emmanuel Krautter – Aleteia, đăng ngày 24/10/2026
