Lễ Chúa Kitô - Vua
Bài Ðọc I: Trích sách Tiên tri Ê-dê-ki-en (Ed 34, 11-12. 15-17)
“Phần các ngươi là những đoàn chiên của Ta, Ta xét xử giữa chiên với chiên”.
Ðây Chúa là Thiên Chúa phán: “Này chính Ta săn sóc đoàn chiên của Ta và Ta sẽ kiểm soát chúng. Như một mục tử kiểm điểm đoàn chiên trong ngày chúng bị tản mát, thì Ta cũng kiểm điểm đoàn chiên Ta như vậy. Ta sẽ giải thoát chúng khỏi mọi nơi mà chúng đã bị phân tán, và trong ngày mây mù đen tối.
“Chính Ta sẽ chăn dắt các chiên Ta, chính Ta sẽ cho chúng nằm nghỉ, Chúa là Thiên Chúa phán như thế. Ta sẽ tìm con chiên đã mất, sẽ đem con chiên lạc về, sẽ băng bó con chiên bị thương tích, sẽ lo chữa con chiên bị ốm đau, con nào mập béo, Ta sẽ chăm sóc, và sẽ chăn dắt nó trong sự công chính.
“Còn các ngươi, hỡi chiên của Ta, Chúa là Thiên Chúa phán thế này: Này Ta sẽ phân xử giữa con này với con khác, giữa cừu đực với dê đực”.
Bài Ðọc II: Trích thư thứ nhất của Thánh Phao-lô Tông đồ gửi tín hữu Cô-rin-tô (1 Cr 15, 20-26. 28)
“Người đã trao vương quốc lại cho Thiên Chúa Cha, để Thiên Chúa nên mọi sự trong mọi sự”.
Anh em thân mến, Ðức Ki-tô đã từ cõi chết sống lại, là hoa quả đầu mùa của những kẻ yên giấc. Vậy sự chết bởi một người, thì sự kẻ chết sống lại cũng bởi một người. Cũng như mọi người đều phải chết nơi A-đam thế nào, thì mọi người cũng sẽ được tác sinh trong Ðức Ki-tô như vậy. Nhưng ai nấy đều theo thứ tự của mình, hoa quả đầu mùa là Ðức Ki-tô, đoạn đến những kẻ thuộc về Ðức Ki-tô, những kẻ đã tin Người xuống thế: rồi đến tận cùng khi Người đã trao vương quốc lại cho Thiên Chúa Cha, và đã tiêu diệt mọi đầu mục, quyền năng và thế lực.
Nhưng Người còn phải cai trị cho đến khi Người đặt mọi quân thù dưới chân Người. Kẻ thù cuối cùng sẽ bị tiêu diệt là sự chết. Khi mọi sự đã suy phục Người, bấy giờ chính Con cũng sẽ suy phục Ðấng đã bắt mọi sự suy phục mình, để Thiên Chúa nên mọi sự trong mọi sự.
Phúc Âm: Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo Thánh Mát-thêu (Mt 25, 31-46)
“Người sẽ ngự trên ngai uy linh của Người, và sẽ phân chia họ ra”.
Khi ấy, Chúa Giê-su phán cùng các môn đệ rằng: “Khi Con Người đến trong vinh quang, có hết thảy mọi thiên thần hầu cận, Người sẽ ngự trên ngai uy linh của Người. Muôn dân sẽ được tập họp lại trước mặt Người, và Người sẽ phân chia họ ra, như mục tử tách chiên ra khỏi dê. Chiên thì Người cho đứng bên phải, còn dê ở bên trái.
“Bấy giờ Vua sẽ phán với những người bên hữu rằng: “Hãy đến, hỡi những kẻ Cha Ta chúc phúc, hãy lãnh lấy phần gia nghiệp là Nước Trời đã chuẩn bị cho các ngươi từ khi tạo dựng vũ trụ. Vì xưa Ta đói, các ngươi cho ăn; Ta khát, các ngươi đã cho uống; Ta là khách lạ, các ngươi đã tiếp rước; Ta mình trần, các ngươi đã cho mặc; Ta đau yếu các ngươi đã viếng thăm; Ta bị tù đày, các ngươi đã đến với Ta”.
“Khi ấy người lành đáp lại rằng: “Lạy Chúa, có bao giờ chúng con thấy Chúa đói mà cho ăn, khát mà cho uống; có bao giờ chúng con thấy Chúa là lữ khách mà tiếp rước, mình trần mà cho mặc; có khi nào chúng con thấy Chúa yếu đau hay bị tù đày mà chúng con đến viếng Chúa đâu?” Vua đáp lại: “Quả thật, Ta bảo các ngươi: những gì các ngươi đã làm cho một trong các anh em bé mọn nhất của Ta đây là các ngươi đã làm cho chính Ta”.
“Rồi Người cũng sẽ nói với những kẻ bên trái rằng: “Hỡi phường bị chúc dữ, hãy lui khỏi mặt Ta mà vào lửa muôn đời đã đốt sẵn cho ma quỷ và kẻ theo chúng. Vì xưa Ta đói, các ngươi không cho ăn; Ta khát, các ngươi không cho uống; Ta là khách lạ, các ngươi chẳng tiếp rước; Ta mình trần, các ngươi không cho đồ mặc; Ta đau yếu và ở tù, các ngươi đâu có viếng thăm Ta!”
“Bấy giờ họ cũng đáp lại rằng: “Lạy Chúa có bao giờ chúng con đã thấy Chúa đói khát, khách lạ hay mình trần, yếu đau hay ở tù, mà chúng con chẳng giúp đỡ Chúa đâu?” Khi ấy Người đáp lại: “Ta bảo thật cho các ngươi biết: những gì các ngươi đã không làm cho một trong các anh em bé mọn nhất của Ta đây, là các ngươi đã không làm cho chính Ta”. Những kẻ ấy sẽ phải tống vào chốn cực hình muôn thuở, còn các người lành thì được vào cõi sống ngàn thu”.
Vài ý chính Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo Thánh Mát-thêu 25,31-46
Một kịch bản được viết chặt chẽ
Được xây dựng theo một cấu trúc song song chặt chẽ, dụ ngôn gồm bốn phần dễ nhận ra. Các câu 31-33 dựng lên khung cảnh long trọng của việc Con Người ngự đến trong vinh quang và tuyên án: ngự trên ngai, tập họp các dân tộc, tách chiên ra khỏi dê. Vang vọng sách Đa-ni-en (Đn 7,9-14), cần nhấn mạnh chiều kích phổ quát (« muôn dân muôn nước »), phù hợp với việc các tiêu chuẩn phán xét sẽ là những tiêu chuẩn thuần túy nhân bản. Ở các câu 34-40, ta đọc thấy bản án dành cho những người được xếp bên phải, kèm theo lý do, tiếp đến là phản ứng ngạc nhiên của họ và câu trả lời của Đức Vua. Các câu 41-45 theo đúng cùng một khuôn mẫu đối với những người bị xếp bên trái. Sau đó là kết luận ở câu 46, chỉ ghi nhận việc thi hành bản án này và bước tiến của mỗi bên về số phận đời đời của mình.
Lặp lại và biến đổi
Khuôn mẫu lặp lại này giúp làm nổi bật những điểm được nhấn mạnh và đặt câu hỏi về những chỗ khác biệt.
1. Sự lặp lại rõ nét nhất là những việc đã làm hoặc đã bỏ qua (« Ta đói, các ngươi đã cho ăn… »), mà truyền thống Kinh Thánh nhấn mạnh tầm quan trọng ở nhiều chỗ (x. Is 58,7; G 22,6-9; Hc 7,32-36). Trong danh sách này, vấn đề là đáp ứng những nhu cầu sống còn (đói, khát, trần truồng), nhưng cũng là tôn trọng phẩm giá của con người (khách lạ, bệnh nhân hay người bị giam cầm). Nếu cho ăn thì xóa được cơn đói (một hành động « hiệu quả » trực tiếp), thì việc thăm viếng người bệnh hay người tù lại không như thế (không ai đòi phải chữa lành hay giải thoát họ). Những hành động này không gắn với một tôn giáo hay một nền văn hóa nào, nhưng chạm đến nhân loại ở tầng mức căn bản nhất.
2. Người đọc hẳn sẽ ngạc nhiên trước sự bỡ ngỡ mà cả người công chính lẫn « những kẻ bị nguyền rủa » đều bày tỏ: « Thưa Ngài, có bao giờ chúng con đã thấy Ngài…? » Phải nói rằng Đức Vua đã không tuyên án bằng cách nói về những việc làm cho con người nói chung, nhưng là cho chính Người: « Ta đói… ». Cũng như tất cả các trinh nữ đều ngủ thiếp đi trong khi chờ chàng rể (25,5), thì ở đây mọi người đều ngỡ ngàng trước cuộc gặp gỡ với Đức Vua, một cuộc gặp gỡ đã được sống hoặc đã bị né tránh (cc. 37.44). Vì thế, câu trả lời là một lời mặc khải, vén mở một khía cạnh chưa ai biết của thực tại: « Mỗi lần các ngươi làm như thế cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta vậy » (c. 40). Trong dạng phủ định (c. 45), hãy lưu ý sự vắng mặt của mấy chữ « anh em của Ta », như thể việc bỏ qua đã ngăn cản việc xây dựng tình huynh đệ. Còn người đọc, họ trải qua thử thách của việc đọc trong sự lặp lại bốn lần này, một sự lặp lại chất vấn tự do của họ: họ đã kiên nhẫn ghi nhận điều đó đòi buộc họ những gì chưa?
3. Sau cùng, cần lưu ý rằng các cách diễn tả hai số phận không hoàn toàn song song: « Vương Quốc đã dọn sẵn cho các ngươi từ thuở tạo thiên lập địa » / « lửa đời đời đã dọn sẵn cho tên ác quỷ và các sứ thần của nó ». Điều này loại trừ ý tưởng về một sự tiền định đời đời.
Một vị Vua – Mục Tử?
Đọc xong, ta có thể tự hỏi hình ảnh so sánh ở các câu 32-33 (« như mục tử tách chiên ra khỏi dê ») thêm được điều gì, nhất là khi phần còn lại của bản văn không còn nhắc đến hình ảnh mục tử này nữa. Việc quy chiếu về chương 34 sách Ê-dê-ki-en nhắc nhớ rằng cuộc xét xử đàn chiên này có được toàn bộ sức mạnh của nó là nhờ sự tương phản giữa thái độ của đàn chiên và thái độ của Chúa, Đấng đã loan báo rằng chính Người sẽ là mục tử của đàn chiên. Một chìa khóa quan trọng được trao ra cách kín đáo ở đây: lời mời gọi thực thi lòng thương xót tuy quan trọng, nhưng lại dựa trên sự thật là tất cả chúng ta trước hết đã được hưởng sự chăm sóc ân cần của vị Vua – Mục Tử dành cho mình.
Sébastien Dehorter – Giáo phận Malines-Bruxelles, Cộng đoàn Emmanuel – Tiến sĩ Thần học Kinh Thánh, Đại học UCLouvain, Louvain-la-Neuve (Bỉ)
Bài giảng: Gặp gỡ Đức Giêsu nơi những người bé nhỏ nhất
« Đức Kitô thiếu thốn khi người nghèo thiếu thốn. » Lời này của thánh Augustinô trong một bài giảng của ngài trở lại trong ký ức khi ta nghe câu trả lời của Con Người với những người công chính: « Mỗi lần các ngươi làm như thế cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta vậy. » Nhưng những người bé nhỏ nhất mà Đức Giêsu đồng hóa mình với họ là ai?
Trong bài Tin Mừng chúng ta vừa nghe, Đức Giêsu trình bày những hệ quả của việc Con Người tỏ hiện trong ngày sau hết. Cuộc phán xét nhắm đến mọi dân tộc được tập họp trước mặt Người, và xét về cách con người hành động đối với những ai cần được giúp đỡ. Tùy theo điều họ đã làm hay không làm, con người được tách ra khỏi nhau, « như mục tử tách chiên ra khỏi dê ». Những việc được mong đợi, đã làm hoặc đã bỏ qua, ở đây thuộc về những nhu cầu sống còn (đói, khát, trần truồng) và phẩm giá con người (khách lạ, bệnh nhân và tù nhân). Tóm lại, đó là sự quan tâm đến con người trong những gì căn bản nhất.
Chúng ta đang ở cuối chương 25 Tin Mừng Mát-thêu, nơi Đức Giêsu kết thúc giáo huấn của Người về thời cùng tận. Sau dụ ngôn mười trinh nữ và dụ ngôn những nén bạc, nơi Người mời gọi tỉnh thức, thì ở đây mọi sự diễn ra như thể Đức Giêsu, vào lúc sắp rời khỏi thế gian này, trao phó cho chúng ta điều quý giá nhất của Người: nhân loại. Những người bé nhỏ nhất mà Người đồng hóa mình với họ và mời gọi chúng ta chăm sóc, đó là những người đói, những người khát, những khách lạ, những người trần truồng, những người bệnh và những người bị giam cầm. Từ nay, như Đức Giáo hoàng Phanxicô đã viết, « chính nơi mỗi người bé nhỏ nhất ấy mà Đức Kitô hiện diện. Thân xác Người lại trở nên hữu hình như một thân xác bị hành hạ, bị thương tích, bị đánh đòn, bị đói khát, bị lạc lối… để được chúng ta nhận ra, chạm đến và ân cần săn sóc » (Dung Mạo Lòng Thương Xót, số 15).
Nhiều vị thánh đã trải nghiệm cuộc gặp gỡ này và sự hiện diện của Đức Kitô nơi những người bé nhỏ nhất, đặc biệt là thánh Martinô thành Tours và thánh Mẹ Têrêsa Calcutta, chỉ kể hai vị ấy thôi. Thánh Martinô thành Tours đã cho một người ăn xin đang run rẩy vì lạnh một nửa tấm áo choàng của mình; đêm hôm sau, Đức Kitô hiện ra với ngài, mặc nửa tấm áo choàng ấy, để cám ơn ngài về cử chỉ này.
Thánh Mẹ Têrêsa Calcutta cũng đã sống cùng một kinh nghiệm khi vào năm 1946, Mẹ nhận được điều Mẹ gọi là « ơn gọi trong ơn gọi ». Mẹ viết trong hồi ký: « Bỗng nhiên, tôi nghe rõ ràng tiếng Thiên Chúa. Sứ điệp thật rõ: tôi phải rời tu viện và giúp đỡ người nghèo bằng cách sống với họ. Đó là một mệnh lệnh, một bổn phận, một sự chắc chắn. Tôi biết mình phải làm gì, nhưng tôi không biết phải làm thế nào. » Về sau, Mẹ diễn tả cùng kinh nghiệm ấy trong một lời cầu nguyện như sau: « Hỡi người bệnh yêu dấu, bạn còn quý giá với tôi hơn nữa vì bạn đại diện cho Đức Kitô. Thật là một đặc ân cho tôi khi được chăm sóc bạn như thế! »
Chúng ta hãy học nơi trường của các thánh, những sứ giả của tình yêu tha nhân. Ước gì, theo gương các ngài, chúng ta nhìn thấy dung mạo Đức Kitô nơi mọi người nghèo khổ và bị gạt ra bên lề trên khắp thế giới. Như thánh Gioan Thánh Giá đã nói thật chí lý: « Vào buổi chiều của cuộc đời, chúng ta sẽ bị phán xét về tình yêu », không phải một tình yêu ủy mị, nhưng là một tình yêu cụ thể, quyết tâm phục vụ anh chị em đồng loại của chúng ta.
Robert R. Sebisaho
Feu Nouveau 67/1



